Cuma, Aralık 18, 2009

WF - Kod ve Tasarım Ekranı ile İş Akışlarına Giriş

Microsoft 'un yaklaşık 4 yıl önce yapmış olduğu vizyon değişikliği ile .Net 3.0 Framework sürümü ortaya çıktı. Bu sürümde çok fazla yenilik geliyordu. Özellikle yapılan geliştirmeler windows formların iyileştirilmesi ve görselleştirilmesi anlamında Windows Presentation Foundation (WPF), web servislerinin ve SOA mimarisinin daha etkili kullanılabilmesi için Windows Communication Foundation (WCF), web sayfalarında ve kimlik kontrolleri gerektiren formlarda daha güvenli bir şekilde kayıt işlemleri ve üye girişlerinin yapılabilmesi için Cardspace ve iş akışlarının yönetilebilmesi ve rahartlıkla kullanılabilmesi için Windows Workflow Foundation (WF) olarak gözümüze çarpmaktadır. Zaman ilerledikçe bu teknolojiler üzerinde yapılan gelişmeler ile çok daha stabil ve kullanılabilirliğini arttırarak tercih sebebi olmuşlardır. Özellikle .Net Framework 4.0 ile gelen yenilikler geliştiricileri oldukça memnun etmiştir.

Bu yazımızda ve bundan sonraki takip eden yazılarımızda Windows Workflow Foundation (WF) teknolojisini nasıl daha etkili bir biçimde kullanabilirizi inceliyor olacağız. İnternet üzerinde ve alınan kitaplardan incelendiği kadarıyla genellikle WF teknolojinin yetilerini ve neler yapılabileceği anlatılmaktadır. Bizim ana amacımız ise WF teknolojisini örnekler yardımı ile nasıl kullanabileceğimizi açıklamak olacaktır.

WF 'un kısaca hangi ortamlarda kullanılabileceğine değinmek gerekirse;
• Asp.Net ile hazırlanmış olan web uygulamalarında herhangi bir işlemin iş akışı yardımıyla tetiklenmesi ve o akışa bağlı olarak hareket edebilmesi esnasında,
• Windows From ile hazırlanmış olan uygulamalarda herhangi bir işlemin iş akışı yardımıyla tetiklenmesi ve o akışa bağlı olarak hareket edebilmesi esnasında,
• Biztalk Server ile hazırlanmış olan uygulamalarda,
• Microsoft Sharepoint Portal üzerinde hazırlanmış olan formlar üzerinde yapılan işlemler sonrasında tetiklenecek olan işlemler esnasında,
• Microsof CRM ve Dynamics üzerinde hazırlanmış olan formlar üzerinde yapılan işlemler sonrasında tetiklenecek olan işlemler esnasında
kullanıldığını gözlemleyebiliriz.

.Net Framework 4.0 'a doğru giderken, WF yapısında çok fazla değişiklik olduğunu gözlemleriz. Hem kullanımı kolaylaştıran hem de geliştiricilerin daha rahat geliştirme yapabilecekleri başarılı bir teknoloji durumunu almıştır. Ancak biz bu yazılarımızda .Net Framework 3.0 ve 3.5 ile kullanım yöntemlerinin anlatıyor olacağız. Çünkü Sharepoint ve CRM gibi teknolojilerin yeni sürümlerinden WF4.0 kullanılmayacaktır. Ülkemizde Sharepoint uygulama geliştiriciliğinin ve projelerininde arttığını ön planda tuttuğumuzda böyle bir karara varmış oluyoruz.

Daha önceki yazılarımızda WF ile ilgili mimari ve teknik bilgilere erişebilirsiniz. Biz yazımızda direk örnek yardımıyla başlıyor olacağız. Örneklerimizi geliştirirken Visual Studio 2010 IDE 'sinden yararlanırken framework olarak .Net 3.0 'ı seçiyor olacağız.

İnceleyeceğimiz ilk örnek bütün programcılık tekniklerinde en temel örnek olan "Merhaba Dünya" olacaktır.

Uygulamamızı WF mimarisi kullanıldığında nasıl yapı içerisinde kullanıldığını daha iyi anlayabilmek için konsol uygulaması üzerinde gerekli *.dll 'leri projeye referans ederek kullanıyor olacağız.



İş akışı uygulamalarını kullanırken bu eklemiş olduğumuz üç isim alanını muhakkak olması gerekmektedir.

Sequential(sıralı) Workflow, iş akışı tipinin özelliği içerisinde bulundurduğu aktiviteleri(activity) sıralı(adım adım) olarak çalıştırmasıdır. Sequential Workflow’lar bir tetikleyici ile başlayan ve bir daha önceden tanımlanmış bir adımdan diğer bir adıma geçerek ilerleyen iş sırası olarak da tanımlanabilir. Bu iş içerisinde kontrol ya da karar yapısı içerebilir. If bloğu ya da while döngüsü gibi…

Sequential Workflow işlemlerini Visuak Studio ortamında yer alan proje şablonları ile de yapılabilmektedir. Biz bu projemizde kendimiz sequential workflow yapısını oluşturacağız. Bunun için oluşturduğumuz konsol uygulamasında ki program.cs dosyasının içerisine aşğıdaki kodları ekliyoruz.

program.cs
class MyWorkflow : SequentialWorkflowActivity
{
    public MyWorkflow()
    {
        CodeActivity code = new CodeActivity();
        code.ExecuteCode += delegate
        {
             Console.WriteLine("Merhaba Dünya");
        };
        this.Activities.Add(code);
    }
}

CodeActivity ile kod üzerinden bir aktivite başlatılacağı belirtilir. Bu sınıf arayüz üzerinden geliştirilmesinden yardımcı bileşenlerden CodeActivity 'dir.

Bu sınıf bize codeactivity tetiklendiğinde ekrana Merhaba dünya yazmasını sağlayacaktır.

Sonrasında kod uygulama çalıştığından iş akışını da aktifleştirebilmek için aşağıdaki kod parçasını projeye ekliyoruz.

program.cs
class Program
{
    static void Main(string[] args)
    {
        WorkflowRuntime runtime = new WorkflowRuntime();
           runtime.StartRuntime();
        WorkflowInstance instance = runtime.CreateWorkflow(typeof(MyWorkflow));

        instance.Start();
        Console.WriteLine("Bir tuşa basmadığın sürece akış sonlanmayacaktır...");
        runtime.StopRuntime();
        Console.ReadLine();
    }
}

WorkflowRuntime sınıfını kullanarak çalışma anında iş akışının tetiklenebilmesi için ilk olarak oluşturulması sonrasında da başlatılması gerekmektedir. Sonrasında ise tetiklenecek olan sınıfı WorkflowInstance içerisinde tanımlarız. Instance 'i başlattığımızda artık iş akışı başlamış ve istediğimizi karşılamış durumdadır. Sonrasında ise açılmış olan iş akışı sürecisini durdurmak gerekmektedir. Bunun için ise WorkflowRuntime sınıfının StopRuntime() sınıfını kullanmak yeterli olacaktır.

Bu işlemler sonrasında projemizi çalıştırdığımızda aşağıdaki gibi bir sonuç elde ederiz.




İstediğimiz sonuca başarı ile ulaşmış bulunuyoruz.

Sonuç olarak bu yazımızda WF uygulamalarına giriş yapmış oluyoruz ve kod yardımı ile bir iş akışı aktivitesi nasıl oluşturup sonrasında bunu nasıl tetikleyebileceğimizi incelemiş oluyoruz.

Yazımızın bu kısmanda ise Workflow 'un arayüzünden yararlanarak bir iş akışını nasıl tetikleyebileceğimizi ce kullanabileceğimizi inceliyor olacağız.

Visual Studio ortamında (VS2005 eklentiler yardımı ile, VS2008 ve VS2010 direk kullanım) yeni proje oluştur dedikten sonra Sequential Workflow Console Application seçeneğini seçiyoruz.



Sonrasında oluşturulan projenin tasarım ekranına toolbox yardımı ile Code bileşenini ekliyoruz.


Eklenmiş olan kontrol sonrasında özellikler ekranından ExecuteCode olayını yaklamak gerekmetedir. Ancak biz bu olayı yaklamadan önce bizim için otomatik olarak oluşturulan kodlara göz atalım. İlk olarak proje şablonunda oluşturulmuş olan program.cs dosyasına göz atıyoruz.
using System;
using System.Threading;
using System.Workflow.Runtime;

namespace WorkflowTasarim
{
    class Program
    {
        static void Main(string[] args)
        {
            using (WorkflowRuntime workflowRuntime = new WorkflowRuntime())
            {
                AutoResetEvent waitHandle = new AutoResetEvent(false);
                workflowRuntime.WorkflowCompleted += delegate(object sender, WorkflowCompletedEventArgs e) { waitHandle.Set(); };
                workflowRuntime.WorkflowTerminated += delegate(object sender,  WorkflowTerminatedEventArgs e)
               {
                   Console.WriteLine(e.Exception.Message);
                   waitHandle.Set();
               };

               WorkflowInstance instance = workflowRuntime.CreateWorkflow(typeof(WorkflowTasarim.Workflow1));
               instance.Start();

               waitHandle.WaitOne();
           }
        }
    }
}

Bir önceki örneğimizde de kullandığımız üzere WorkflowRuntime ile akışın oluşturulabilmesi ve başlatılabilmesi için gerekli süreçleri başlattıktan sonra WorkflowInstance yardımı ile akış tetiklenir ve işlem yapılır.

Şimdi ise code activity 'i kullanmak için yapmamız gereken kısma geldi. Biraz önce code bileşenin execute_code olayının yakalanması esnasında yapacak olduğumuz işlemlerin sorunsuzca gerçekleşeceğinden bahsetmiştik. Şimdi bu işlem için tasarım ekranına eklemiş olduğumuz Code bileşenin üzerine sağ tıklama yaparak özelliklerine gidiyoruz. Karşımıza çıkan ekrandan Execute_Code olayına çift tıklanması sonrasında oluşan kod bloğunun içerisine "Merhaba Dünya" kodunumuzu yazarak çalıştırılması için hazır duruma getiriyoruz.

using System;
using System.Workflow.Activities;

namespace WorkflowTasarim
{
    public sealed partial class Workflow1 : SequentialWorkflowActivity
    {
        public Workflow1()
        {
            InitializeComponent();
        }

        private void codeActivity1_ExecuteCode(object sender, EventArgs e)
        {
            Console.WriteLine("Merhaba Dünya");
        }
    }
}

Hazırlamış olduğumuz bu basit akışı çalıştırdığımızda sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.



Sonuç istediğimiz gibidir.

WF ile uygulama geliştirirken daha doğrusu herhangi bir teknoloji ile uygulama geliştirirken biz yazılımcılar için en büyük yardımcısı debug 'tır. WF ile uygulama geliştirirken kod üzerinden alışık olduğumuz şekilde debug yapabilmekle birlikte tasarım üzerine ekleyeceğimiz debug noktalarında da aktivite bazlı olarak debug edebilmemiz mümkündür. Ayrıca aktivite bazlı debug esnasında belirlenen noktaya akış yakalandıktan sonra arka planda yer alan kod parçasına girerek debuga burada devam edecek ve hazırlamış olduğumuz işlemler gerçekleşecektir.



Sonuç olarak bu yazımızda WF uygulamalarına giriş yapmış oluyoruz ve tasarım ekranı yardımı ile bir iş akışı aktivitesi nasıl oluşturup sonrasında bunu nasıl tetikleyebileceğimizi incelemiş oluyoruz.

Umarım yararlı olabilmiştir.

Turhal Temizer

info@turhaltemizer.com

Cumartesi, Kasım 28, 2009

SQL Server 2008 R2 November CTP

SQL Server 2008 R2'nin November CTP'si (Community Technology Preview) çıktı. İlk bağlantı R2 için, ikinci bağlantı ise Feature Pack'i için... http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?FamilyID=fe0c6a31-5ad6-4eea-a865-73bbe2608bd1&displaylang=en http://www.microsoft.com/downloads/details.aspx?familyid=020EE0D5-BCE4-4A45-9D64-B0C49C8831E5&displaylang=en

Salı, Kasım 03, 2009

Sharepoint - Dinamik Olarak MasterPage Değiştirmek

Microsoft Sharepoint Server ve MOSS teknolojisi günümüzde portal sistemleri denince akla ilk gelen ve şirket yöneticilerinin aklına gelen ilk teknolojidir. Esnek yapısı ve alt yapı mimarisi ile geliştiricilerin işlerini kolaylaştıran araçları ile insanların ilgilisini çok kısa zamanda çekti ve çekmeyede devam edecektir. 

Bu yazımızda Sharepoint teknolojileri kullananan kurumlardan en çok istenen isteklerden birinin nasıl çözüleceğini incelemeye çalışacağız. Örneklemek gerekirse, bir kurumun içinde üç farklı çalışma grubu var yöneticinizin bu çalışma gruplarından hangisi sisteme girdiyse ona özel bir tasarım görünmesini istiyorum şeklinde isteği olabilir. Bu durumda bizim yapmamız gereken gerekli çözümleri üretip işi sonuca ulaştırmaktır.

Sharepoint Server ile MOSS üzerinde geliştirme yapılmaya başlandığında ilk olarak default.master ve CSS dosyası bizlerin kullanımına sunulmaktadır. Farklı kullanıcı gruplarından hangi grup girerse farklı bir masterpage 'in açılmasına olanak tanıyabilmek için ilk olarak bu masterpage 'leri sharepoint e uygun şekilde düzenlemek gerekmektedir. Şimdi masterpage 'leri sisteme dahil olan kullanıcı grubuna göre nasıl değiştirebileceğimizi incelemeye başlayalım.

ASP.NET Sayfasının İçerisinde MasterPage Nasıl Değiştirilir?

ASP.NET uygulama geliştiriciler sisteme dahil olan üyelere göre rahatlıkla masterpage ve sayfa içerisinde yer alan öğeleri değiştiebiliyorlar. Sisteme dahil olan kullanıcıları kontrol etmek için masterpage 'in içerisinde yer alan PreInit event 'ından yararlanmak gerekmektedir. Fakat unutulmaması gereken bir nokta var. Hazırlanmış olan uygulama da yalnızca üç beş tane asp.net sayfa olmayacak. Yüzlerce sayfa olacaktır. Bu durumda her sayfaya ve masterpage 'e PreInit olayını yakalamak ve belirteceğimiz kodları yazmak sistemi yavaşlatacak bir etken olacaktır. Bu sebepte her sayfa için taban bir sınıf oluşturup yapacak olduğumuz işlemleri bunun içerisinde yaparsak işlerimiz biraz daha kolaylayacaktır. Bu sebeple MyCustomBasePage isimli bir sınıf oluşturuyoruz ve Page sınıfından bu sınıfı türetiyoruz. Sonrasında ise, Page_PreInit olayına aşağıdaki kodları ekliyoruz.

public class MyCustomBasePage : System.Web.UI.Page
{
    protected void Page_PreInit(object sender, EventArgs e)
    {
        if (CurrentUser.UserType == UserType.Admin)
        {
            MasterPageFile = "~/MasterPages/AdminMaster.master";
        }
        else if (CurrentUser.UserType == UserType.NormalAuthenitcated)
        {
            MasterPageFile = "~/MasterPages/NormalAuthenticatedMaster.master";
        }
        else
        {
            MasterPageFile = "~/MasterPages/AnonymouskMaster.master";
        }
    }
}

Bu sınıfın içerisinde üç farklı kullanıcı grubu için master page ayarladık. Admin, Normal ve sistem tarafından tanınmayan kullanıcılara göre farklı masterpage ler çalışacak ve görsel olarak farklı bir görünüm ile karşılacaklardır.

Şimdi bu sınıfı oluşturduğumuza göre işimiz biraz daha kolaylaştı. Artık oluşturulan bütün sayfalardan MyCustomBasePage sınıfını kullanarak bu hazırlamış olduğumuz kontrolün aktifleşmesine olanak tanırız.

public partial class HomePage : MyCustomBasePage
{
    protected void Page_Load(object sender, EventArgs e)
    {
    }
}

Sharepoint İçerisinde MasterPage Nasıl Değiştirilir?

Ana mantık olarak web uygulamalarında her kullanıcı grubuna ya da değişik faktörlere göre masterpage 'i nasıl değiştrebileceğimizi biliyoruz. Biraz öncede incelemiştik. Harici bir sınıf oluşurulur ve sayfanın PreInit olayı yakalanılarak değişiklikler yapılabilirdi. Ancak Sharepoint içerisinde bu direk PreInit olayından yakalayabilmek dire mümkün değildir. Ancak bizden çözüm bekleniyor ve gerekli işlemleri yapmamız gerekmektedir. Sharepoint Sayfaları içerisinde PreInit olayını yakalayabilmek için HttpModule 'ün kullanılması gerekmektedir.

Asp.Net Pipeline Süreci

Asp.Net istek süreçleri pipeline mantığına göre işlemlerini sürdürmektedir. Aşağıdaki şekilde de göreceğiniz üzere her isteğe yanıt veren bir modül bulunmaktadır. İstekler yakalandıktan sonra gerekli modülün kullanılmasına olanak tanınır.



Genellikle istekler pipeline içerisinde yer alan modüller isteklere göre yanıt vermektedir. Eğer ki bir den fazla modüle istek yapılırsa da tek bir işleyici tarafında işlem yapılacaktır. Ancak bizim istediğimiz her modüle tek bir işleyicinin işlem yapmasıdır. Bu işlemide asp.net sayfasında PreInit olayı ile gerçekleştiririz.

HttpModule 'den yararlanarak PreInit Olayı İşlenmesinin Geliştirilmesi

HttpModule den yararlanarak bir sınıf geliştirilirken System.Web.IHttpModule sınıfı miraslanarak kullanılır. IHttpModule 'in iki tane metodu vardır. Bunlar Dispose ve Init 'dir. Init metodu başlatıldığında diğer aktif olan Initleri iptal ederek kendisini kullanmaya başlayacaktır.

public class DynamicMasterPageModule : IHttpModule
{
    public void Dispose()
    {
    }
    public void Init(HttpApplication context)
    {
        context.PreRequestHandlerExecute += new EventHandler(context_PreRequestHandlerExecute);
    }
    void context_PreRequestHandlerExecute(object sender, EventArgs e)
    {
                Page page = HttpContext.Current.CurrentHandler as Page;
           if (page != null)
           {
               page.PreInit += new EventHandler(page_PreInit);
           }
    }
    void page_PreInit(object sender, EventArgs e)
    {
    }
}

Init metodunun içerisinde yer alan PreRequestHandlerExecute event 'ını yakalıyoruz. Asp.net sayfa başlarken bu olay tetiklenir. Sonrasıda açılacak olan sayfanın null olup olmadığının kontrolü sonrasında asp.net 'ten alışık oluğumuz PreInit olayının tetiklenmesi işlemini gerçekleştirebilmemize olanak tanınır.

Sharepoint MasterPage

Sharepoint 'in kendi varsayılan bir masterpage 'i vardır. Eğer bu masterpage üzerinde bir değişiklik ya da düzenleme yapmak istersek Sharepoint içeriğini görüntülemeye olanak tanıyan Sharepoint Designer içerisinde düzenleme yapmak gerekmektedir. Eğer ki oluşturulan ya da düzenlenen masterpage 'i kod tarafından çağırmak istersek Page.MasterPageFile özelliğini kullanmak gerekmektedir.

Page.MasterPageFile = "Masterpage 'in uygulama içerisindeki yolu";

Ancak dikkat edilmesi gereken bir nokta vardır. Masterpage sharepoint içerisinde farklı yerlerde bulıunabilir. Peki neden? Varsayılan sitenin içerisindeki olabilir, site koleksiyonunda olabilir gibi yerlerde olabilmektedir. Bunları örneklemek gerekirse,

"~site/MasterPageName.master"
Site klasörünün içerisinde yer alan masterpage 'in yolunu birden fazla masterpage olacağı için ~site/MasterPages/Masterpagename.master şeklinde güncellemelidir. MasterPage 'in yolunu adres çubuğunda görüntülemek için ise, http://sitecollection/site1 'in altında yer alan masterpage adresinden http://sitecollection/site1/masterpages/MyMaster.master yoluna göre güncelleriz.

"~sitecollection/MasterPageName.master"
Burada ise masterpage ~sitecollection yolunun içerisinden erişilebilmektedir. Ana sitenin yolu http://sitecollection iken http://sitecollection/MasterPageName.master yolu ile erişebilmek mümkündür.

Sharepoint İçerisinde Özel MasterPage Kullanımı

Eğer Sharepoint ile uygulama geliştirirken Sharepoint Designer yardımı ile yaparız. Özel bir masterpage oluşturmanın en kolay yolu var olan bir masterpage i tekrardan kopyalayarak yapıştırdıktan sonra gerekli düzenlemeleri yaparız.

Özel bir masterpage 'i oluşturduktan sonra diğer otomatik olarak bunun özel olarak oluşturulan bir masterpage olduğunu Sharepoint direkt anlamaz. Bu işlemi yapabilmek için Sharepoint Designer üzerinden de hazırlanan masterpage 'in üzerinde sağ tıklama yaparak bunu özel bir masterpage olduğunu belirten "Set as Custom Master Page" 'e tıklayarak belirtiriz.



Artık PreInit olayını yakaladıktan sonra web.config içerisinde MasterPage numarasını alıyoruz. Sonrasında eğer gelen sayfa numarası 1 ise custom1.master eğer gelen sayfa numarası 2 ise custom2.master 'ı aktif duruma getiriyoruz.


void page_PreInit(object sender, EventArgs e)
{
    Page page = sender as Page;
    string pageNo = ConfigurationManager.AppSettings["MasterPageNo"];


    if (page != null)
    {
        if (pageNo.Equals("1"))
            {
                page.MasterPageFile = "~masterurl/custom.master";
                if (SPContext.Current != null)
                {
                    SPContext.Current.Web.CustomMasterUrl = "/_catalogs/masterpage/custom1.master";
                }
            }
            else if (pageNo.Equals("2"))
           {
               page.MasterPageFile = "~masterurl/custom.master";
               if (SPContext.Current != null)
               {
                    SPContext.Current.Web.CustomMasterUrl = "/_catalogs/masterpage/custom2.master";
               }

           }
           else
           {
                page.MasterPageFile = "~masterurl/default.master";
                if (SPContext.Current != null)
               {
                    SPContext.Current.Web.MasterUrl = "/_catalogs/masterpage/default.master";
               }
       }

}

web.config 'den gelen değere göre hangi masterpage 'in geleceği dinamik olarak görüntülenmektedir. Bu işlemi işinizi görecek şekilde güncelleyerek sorunlarınızı kolayca çözebilirsiniz.

Sonuç olarak bu yazımızda belirli kriterler doğrultusunda sharepoint server portal in masterpage 'ini dinamik olarak nasıl değiştirebileceğimizi incelemeye çalıştık.

Umarım yararlı olabilmiştir.

Pazar, Kasım 01, 2009

CodeProject.com Makale Yazarlığı

Merhabalar, 
Benim için mutlul bir haber vereceğim. Bildiğiniz üzere Türkiye içerisinde adı bilinen topluluklarda editörlük ve yazarlık görevinde bulunmaktayım. Artık dünyada yazılımcılarında en çok ziyeret ettiği topluluklardan biri olan CodeProject.com sitesinde de makale yazarlığı yapmaya başladım ve ilk yazım yayınlandı. Umarım burada da çok fazla sayıda yazılar yayınlayarak dünya üzerinde ki insanlara yardımcı olabilirim.

Herkese iyi çalışmalar diliyorum.

Cumartesi, Ekim 31, 2009

WPF - Tooltip Özelliği

Windows Presentation Foundation ile uygulama geliştirirken kullanabileceğimiz kontrol paleti işlerimizi rahatlıkla yürütebileceğimiz kadar geniştir. Araç kutusu içerisinde yer alan kontroller Framework sürümünü arttırdıkça ve codeplex, code.msdn gibi sitelerde yer alan projeler yardımı ile daha da artmaya devam etmektedir. WPF 'in grafiksel ve görsel gücüne günlük yaşantı da kullanılan kontrollerin de kullanılabilir olması sayesinde en basit uygulamalardan en karmaşık uygulamalara kadar geliştirilebilme olanağı tanınıyor.

Bu yazımızda WPF üzerinde kullanılan en temel kontrollerin Tooltip özelliğini özelliklerini inceliyor ve nasıl kullanıldığını, özellikleri incelemeye çalışıyor olacağız.

WPF - Tooltip
WPF ile son kullanıcılar için uygulama geliştirirken bileşen paletinde yer alan bileşenlerden bir çoğunu kullanır ve düzenleriz. Yapmış olduğumuz işlemler sonrasında her kontrolün ne işe yaradığını ve tıklanması sonrasında ne işe yaradığını açıklayan bir döküman hazırlarız. Ancak dünyanın değişmeyen gerçekleri arasındadır. Son kullanıcılar kolay kolay hazırlanan dökümanları okumazlar. Bu sebepten ötürüdür ki tıklanacak kontrolerin üzerinde yazan metinleri çok dikkatli seçer ve kolayca algınacak metinler yazmaya çalışırız. Ancak en fazla iki üç kelime ile neler anlatabiliriz ki gibi sözler aklınıza gelmektedir. Bu durumda yardımımıza Tooltip yetişiyor. Bir kontrolün üzerinde fare üle durduğumuzda gerekli açıklamaları yazabildiğimiz, resimleri gösterebildiğimiz çok güzel bir özelliktir. Şimdi bu özelliğini nasıl kullanabileceğimizi örnekler yardımı ile açıklamaya başlayalım.

Neredeyse bütün kontrollerin özelliklerinde yer alan Tooltip özelliği fare ile bir kontrolün üzerine geldiğimizde açıklama bilgisi göstermeye yarayan hoş bir özelliktir. Kullanabilmek için Tooltip yazıp istediğimiz değeri atamak yeterli olacaktır.

<Button Content="Gönder">
    <Button.ToolTip>
        <ToolTip>
            <StackPanel>
                <TextBlock FontWeight="Bold">İstek Kabulu</TextBlock>
                <TextBlock>Sunucuya isteğiniz gönderilecektir..</TextBlock>
             </StackPanel>
        </ToolTip>
    </Button.ToolTip>
</Button>

Buton kontrolünün Tooltip özelliğine iki adert TextBlock kontrolü ekledik ve fare üzerine geldiğinde görüntülenmesine olanak tanıyacağız. Şimdi test amaçlı olarak projeyi çalıştırıyor ve sonuca bir göz atıyoruz.



İstediğimizi gerçekleştirmiş gibi görünüyoruz. Kullanıcı Gönder butonunun üzerine geldiğinde butonun ne işe yaradığını açıklayan çok kısa bir açıklama görüyor.

Tabii uygulama içerisinde her zaman bütün kontorllerin aktif olacağı şeklinde bir kural hiç bir zaman yoktur. Bazı durumlarda kontroller pasif durumda gösteriliyor olabilir. Ancak biz bu pasif olmuş olan kontrol içinde bir Tooltip hazırlamışız ve bunun herzaman görüntülenmesini istiyoruz. İşte bu durumda yapılması gereken TooltipService 'lerini devreye sokarak kontroler Disable olduğu durumlarda da gösterilmesine olanak tanırız.

IsEnabled="False" olan konroller olduğu durumda TooltipService.ShowOnDisable="True" özelliğini kullanarak Tooltip 'in görüntülenmesine olanak tanırız.

<Button IsEnabled="False" ToolTip="Bütün alanları doldurunuz..." ToolTipService.ShowOnDisabled="True" Content="Kaydet" />

Buton kontrolü pasif durumdayken fareyi üzerine getirdiğimizde ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olur.


Gayet güzel. Buton aktif olduğu durumda da Tooltip görüntülenmeye devam edecektir. Ancak çağırdığımız servisi iptal edersek Tooltipin görüntülenmediğini gözlemleyeceksiniz. Tooltip 'in bir diğer özelliği de ne kadar bir zaman süresince görüntülenebileceğini belirleyebilmemiz mümkündür. Bunun için yine TooltipService. 'in ShowDuration özelliğinden yararlanmak yeterli olacaktır.

<Button ToolTip="Bütün alanları doldurunuz..." ToolTipService.ShowDuration="20" Content="Kaydet" />

Tooltip içerisine yazmış olduğumuz metin iki saniye boyunca ekranda görüntülendikten sonra kaybolacaktır.


Tooltip özelliğini çok kolay birşekilde farklı senaryolarda kullanbildiğimizi gördük. Şimdi ise işin görsellik yanı ile ilgilenelim. Bu kullandığımız tip leri zaten windows formlar üzerinde de rahatlıkla kullanabiliyorduk. Ancak unutmayalım ki biz uygulamalarımız WPF ile geliştiriyoruz ve bu teknlojinin bize sunduğunu görsellik ve esnekliğin hepsini kullanabilmemiz mümkündür. İşte bizde bu esneklikten yararlanarak tooltip i biraz daha görsel bir duruma dönüştüreceğiz. İçerisinde resim olan ve standart boyutların dışında bir tooltip olacaktır.

<Button Width="100" Height="30">Yaklaştır Fareyi
    <Button.ToolTip>
        <StackPanel Background="Honeydew" Height="200" Width="200">
            <StackPanel Background="BurlyWood" Height="30" Width="200" Orientation="Horizontal"                     HorizontalAlignment="Left" VerticalAlignment="Top" >
                <Image VerticalAlignment="Top" Width="30" Height="30" Source="Images/Copy.png"                         Name="image1" />
                    <TextBlock FontFamily="Aharoni" FontSize="24" FontWeight="Bold"                 Foreground="Black" TextWrapping="Wrap" VerticalAlignment="Top" Height="30" HorizontalAlignment="Right" Width="143">
                        <Run FontFamily="Andalus" FontSize="18" FontWeight="Normal" Text="Merhabalar,                             Renkliler."/>
                    </TextBlock>
                </StackPanel>
                <StackPanel Width="200" Orientation="Horizontal" HorizontalAlignment="Left"         VerticalAlignment="Top" >
                    <TextBlock TextWrapping="Wrap" Foreground="#FFF9F4F4" TextAlignment="Center"     Background="{x:Null}" HorizontalAlignment="Right" VerticalAlignment="Top" Width="181" Height="98">
                        <Run FontFamily="Verdana" FontSize="11" FontWeight="Normal" Foreground="#FF151514"
                        Text="Kontorllerin Tooltip lerine resim, video, müzik ve daha bir çok özellik ekleyebilmeniz mümkündür. Tek yapmanız gereken hayal edip uygulamak olacaktır."/>
                    </TextBlock>
                </StackPanel>
            </StackPanel>
      </Button.ToolTip>
</Button> 

Yaptığımız işlemler sonrasında ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.


Çok basit bir şekilde WPF 'in gücünü kullanarak çok şık bir Tooltip oluşturmuş olduk. Sizlerin hayal gücüne göre bu örnekleri arttırabilme olanağınız vardır.

Sonuç olarak bu yazımızda son kullanıcıya kontrollerin ne iş yaptığını anlatmakta yardımcı özelliklerden biri olan Tooltip kontrolünü WPF 'in gücünden yararlanarak incelemeye çalıştık.

Umarım yararlı olabilmiştir.

WPF - DataGrid Pratikleri - II

Windows Presentation Foundation ile uygulama geliştirirken kullanabileceğimiz kontrol paleti işlerimizi rahatlıkla yürütebileceğimiz kadar geniştir. Araç kutusu içerisinde yer alan kontroller Framework sürümünü arttırdıkça ve codeplex, code.msdn gibi sitelerde yer alan projeler yardımı ile daha da artmaya devam etmektedir. WPF 'in grafiksel ve görsel gücüne günlük yaşantı da kullanılan kontrollerin de kullanılabilir olması sayesinde en basit uygulamalardan en karmaşık uygulamalara kadar geliştirilebilme olanağı tanınıyor.

Windows Presentation Foundation ile ilgili kontrolleri özellikle de .Net Framework 4.0 ile çok daha sık kullanacak olduklarımızı incelmeye devam ediyoruz. Bir önceki yazımızda WPF DataGrid kontrolünün nasıl kullanabileceğini ve özelliklerinden nasıl yararlanabileceğimizi anlatmaya çalışmıştık. Bu yazımızda yine DataGrid kontrolünü incelerken detaylı bir şekilde proje geliştirme esnasında DataGrid kontrolünü nasıl kullanabileceğimizi açıklamaya çalışıyor olacağız.

Son kullanıcıya veri göstermek istenildiğinde akla gelen ilk kontrollerdendir DataGrid kontrolü. Asp.Net uygulamalarında DataGrid, Windows Form uygulamalarında DataGridView kontrolü olarak geçmektedir. Ayrıca üçüncü parti kontrol geliştiren yazılım firmalarınında ilk olarak değindikleri ve özelleştirdikleri kontroldür. Bu durumda bu kontrolün WPF ilk çıktığı zamanlarda bileşen panelinin içerisinde yer almaması oldukça büyük bir eksiklik olarak hissediliyordu. .Net Framework 3.5 'in SP1 sürümünün çıkması ve sonrasında WPF Toolkitin iyice kullanılabilir hale gelmesi ile WPF için yeni yeni kontroller geliştiricilere sunulmaya başladı. Bu geliştirilen kontrollerden şu anda için en sık kullanılan DataGrid, DateTimePicker ve Calendar kontrolleri özelleştirilebilir halleri ile .Net Framwork bünyesine de eklenmiştir. Zaman içerisinde kontrol panelinin içeriğinin artacağından kimsenin şüphesi yoktur.

DataGrid kontrolünün temel özelliklerini ve DataSet yardımı ile veri tabanı işlemlerimizi nasıl yapabileceğimizi incelemiştik. Şimdi ise LinqToSQL ile DataGrid üzerinde CRUD işlemlerinin nasıl yapabileceğimize göz atıyor olacağız. Bu işlemler için olarak bir WPF projesi açıyor ve sonrasında LinqToSQL Modeli projemize ekliyoruz.

LinqToSQL denilince akla Nesne ilişkili tasarım (Object Relation Designer) kelimeleri akla gelmektedir. Alışagelmiş olduğumuz SQL sorgularının aksine nesne olarak INummrable, IQueryble ve diğer ilişkisel arayüzleri taban alınarak hazırlanmış kullanımı çok kolay bir veri modelidir. Bizde bu kolaylıktan yararlanabilmek için projemizde LinqToSQL kullanıyoruz.

Projemiz oluştu ve LinqToSQL Classes 'i projeye ekliyoruz.



Veri modelini projeye ekledikten sonra Microsoft 'un SQL örnek veritabanlarından Northwind 'den yararlarak Customers tablosunu ekliyoruz.


Bu işlemi gerçekleştirdikten sonra projeyi bir kez derliyoruz. Sonrasında sıra verileri gösterecek olduğumuz DataGrid kontrolüne geldi. Eğer ki VS2008 SP1 kullanıyorsanız CodePlex sitesi üzerinden indirmiş olduğunuz WPF Control Toolkit içerisinde yer alan WPFToolkit.dll 'i projeye referans ediyoruz. Eğer ki VS2010 kullanıyorsanız ise bu işlemi yapmanıza gerek yoktur. Çünkü .NET Framework 4.0 bünyesinde WPF DataGrid kontrolü yer almaktadır.

DataGrid kontrolünü proje içerisinde kullanılabilir duruma getirdikten sonra Customer tablosunun içeriğini grid içerisinde gösterilecek şekilde ekliyor ve sonrasında düzenleme ve silme işlenin yapılabilmesi için DataGrid 'in template column özelliğinden yararlanıyoruz.

DataGrid.xaml
<Button Content="Kullanıcıları Yükle" Name="LoadButton" VerticalAlignment="Top" Click="LoadButton_Click"/>
<DataGrid AlternationCount="2" SelectionMode="Single" AutoGenerateColumns="False" Height="252" HorizontalAlignment="Left" Margin="0,31,0,0" x:Uid="dataGrid1" x:Name="dataGrid1" VerticalAlignment="Top"    Width="584">
    <DataGrid.Columns>
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=CustomerID}" IsReadOnly="True" Header="CustomerID" Width="SizeToHeader"/>
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=CompanyName}" Header="Company" Width="SizeToHeader" />
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=ContactName}" Header="Name" Width="SizeToHeader" />
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=City}" Header="City" Width="SizeToHeader" />
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=Country}" Header="Country" Width="SizeToHeader" />
        <DataGridTextColumn Binding="{Binding Path=Phone}" Header="Phone" Width="SizeToHeader" />
        <DataGridTemplateColumn Header="Düzenleme">
            <DataGridTemplateColumn.CellTemplate>
                <DataTemplate>
                    <Button Content="Düzenle" Click="EditButton_Click"/>
                </DataTemplate>
            </DataGridTemplateColumn.CellTemplate>
        </DataGridTemplateColumn>
        <DataGridTemplateColumn Header="Sil">
            <DataGridTemplateColumn.CellTemplate>
                <DataTemplate>
                    <Button Content="Sil" Click="DeleteButton_Click"/>
                 </DataTemplate>
            </DataGridTemplateColumn.CellTemplate>
        </DataGridTemplateColumn>
    </DataGrid.Columns>
</DataGrid>

XAML üzerindeki değişiklikleri tamamladıktan sonra şimdi kod tarafında kullanıcıları doldur butonuna tıklanıldığı zaman gerçekleşecek olan işlemleri ayalarlayalım.

DataGrid.xaml.cs
private void LoadButton_Click(object sender, RoutedEventArgs e)
{
    LoadCustomer();
}

private void LoadCustomer()
{
    DataClasses1DataContext cd = new DataClasses1DataContext();
    var customers = (from p in cd.Customers select p).Take(10);
    dataGrid1.ItemsSource = customers;
    LoadButton.Content = "Kullanıcılar Yüklendi";
}

Yapmış olduğumuz işlemler sonrasında artık LinqToSQL yardımı ile veri tabanından kullanıcı bilgilerini getirerek gird üzerinde gösterebiliriz. Test etmek gerekirse sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.



Şu ana kadar herşey istediğimiz gibi ilerlemektedir. Şimdi yapacak olduğumuz işlem ise seçilen bir kayıtın düzenlenmesi olacaktır. Bunun için en gerekli bilgi seçilmiş olan satırdaki CustomerID 'ye erişmek olacaktır. Diğer işlemler ise alışık olduğumuz seçilen kaydın ID 'sinden yararlanarak güncelleme işlemlerinin yapılması olacaktır.

DataGrid.xaml.cs
private void EditButton_Click(object sender, RoutedEventArgs e)
{
    try
    {
        DataClasses1DataContext dataContext = new DataClasses1DataContext();
        Customer customerRow = dataGrid1.SelectedItem as Customer;
        string m = customerRow.CustomerID;
        Customer customer = (from p in dataContext.Customers where p.CustomerID == m select p).Single();
        customer.CompanyName = customerRow.CompanyName;
        customer.ContactName = customerRow.ContactName;
        customer.Country = customerRow.Country;
        customer.City = customerRow.City;
        customer.Phone = customerRow.Phone;
        dataContext.SubmitChanges();
        MessageBox.Show("Satır Güncellenmiştir");
        LoadCustomer();
    }
    catch (System.Exception ex)
    {
        MessageBox.Show(ex.Message);
        return;
    }
}

Artık DataGrid üzerinden veri güncelleyebilir duruma gelmiş bulunuyor. LinqToSQL kullanırken veri içerisinde yer alan değişiklikler için SubmitChanges metodunu kullanmak gerekmektedir. Test etmek gerekirse sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.



Son olarak silme işlemini nasıl yapabileceğimizi inceleyeceğiz. Yine seçili olan satırın CustomerID 'sinden yararlanarak silme işlemini gerçekleştireceğiz.

DataGrid.xaml.cs
private void DeleteButton_Click(object sender, RoutedEventArgs e)
{
    DataClasses1DataContext cd = new DataClasses1DataContext();
    Customer customerRow = dataGrid1.SelectedItem as Customer;
    var customer = (from p in cd.Customers where p.CustomerID == customerRow.CustomerID select p).Single();
    cd.Customers.DeleteOnSubmit(customer);
     cd.SubmitChanges();
    MessageBox.Show("Satır silinmiştir.");
    LoadCustomer();
}

DataGrid üzerinde silme işlemini de başarı ile gerçekkleştirdik. LinqToSQL ile seçilmiş olan CustomerID yardımıyla veri tabanından kaydın silinmesine olanak tanıdık.

Sonuç olarak bu yazımızda basit olarak LinqToSQL yardımı ile ve WPF DataGrid kullanılarak temel CRUD işlemlerini nasıl yapabileceğimizi incelemeye çalıştık.

Umarım yararlı olabilmiştir.

WPF - Popup Kontrolü

Windows Presentation Foundation ile uygulama geliştirirken kullanabileceğimiz kontrol paleti işlerimizi rahatlıkla yürütebileceğimiz kadar geniştir. Araç kutusu içerisinde yer alan kontroller Framework sürümünü arttırdıkça ve codeplex, code.msdn gibi sitelerde yer alan projeler yardımı ile daha da artmaya devam etmektedir. WPF 'in grafiksel ve görsel gücüne günlük yaşantı da kullanılan kontrollerin de kullanılabilir olması sayesinde en basit uygulamalardan en karmaşık uygulamalara kadar geliştirilebilme olanağı tanınıyor.

Bu yazımızda WPF üzerinde kullanılan en temel kontrollerin Popup kontrolünün özelliklerini inceliyor ve nasıl kullanıldığını, özellikleri incelemeye çalışıyor olacağız.

WPF - Popup Control
Popup kontrolü web uygulamalarında en sık kullandığımız kontrollerden biridir. Web uygulamalarında javascript yardımı ile alternatif bir bilgilendirme ya da işlem yapılacak olan ayrı bir pencere açılması sonucunda işlem gerçekleşebiliyor. Ya da biraz daha farklı düşünürsek ajax kullanıyoruz ve üye girişi yaptırmak istiyoruz. Popup içerisinde değerleri girdirebiliyoruz. Aynı istekleri masaüstü uygulamalarda da istenmesi durumu söz konusu olabiliyor. Hazırlanan klasik masaüstü uygulamalarında eğer 3. parti bir bileşen aracı ya da kendilerimizin özel olarak geliştirmiş olduğu bileşen kullanmıyorsak, form üzerindeki herhangi bir kontrole tıklanması sonucunda ya da bir işlem sonrasında child pencere çıkartarak bu işlemleri gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Bu işlem biraz uğraştırıcı gibi geldi hep bana. Bu sebepten ötürü WPF ile uygulama geliştirirken en çok güze hoş gelen Popup kontrolü olmuştu. Web uygulamalarında olduğup gibi basitçe WPF Form uygulamalarında Popup kontrolünü kullanabiliyor ve işlemlerimizi gerçekleştirebiliyoruz.

Popup kontrolünü WPF projesinde kullanabilmek için XAML kod tarafına <Popup></Popup> eklemek yeterli olacaktır. Width ve Height özellikleri açılacak olan pencerenin hangi boyutlarda olacağını belirtir. Name özelliği ise kod tarafından eklenen popup kontrolüne erişilmek gerekirse kullanılacak olan ismi belirlenen bölümdür. Ayrıca unutulmaması gereken Name özelliğini vermiş olduğumuz değer form üzerinde kullanılmayan bir değer olmalıdır. HorizontalAlignment ve VerticalAlignment özellikleri açılan pencerenin formun yatay ve dikey olarak nasıl duracağını belirtmeye olanak tanır. Şimdi ise bahsettiğimiz bu özelliklerden yararlanarak formun üzerine bir Popup kontrolü ekleyelim.

Popup.xaml
<Popup Margin="10,10,0,3" Name="Popup1" Width="190" Height="200" HorizontalAlignment="Left" VerticalAlignment="Top" />

Popup kontrolünü yukarıda olduğu gibi basitçe kullanabiliyoruz. Ancak eksik bıraktığımız bir özelilk daha var ki o en önemlisi. Popup nasıl açılacak. Bu işlemin gerçekleşebilmesi için IsOpen özelliğine True, False değerlerinden birini atamak yeterli olacaktır. Ayrıca popup kontrolünü oluşturduk ancak bizler bu popup kontrolü içerisinde diğer kontrolleri de kullanmak istiyoruz. Bu işlem için ise Popup markupunu /> ile kapatmadan <Popup></Popup> aralığına yazmak yeterli olacaktır.

Popup.xaml
<Popup Margin="10,10,0,3" Name="Popup1" Width="190" Height="200" HorizontalAlignment="Left" VerticalAlignment="Top" IsOpen="True">
    <TextBlock Text="Hede Hüdü Sertur" Background="LightBlue"/>
</Popup>

İlk popup uygulamamızı hazırlamış oluyoruz. Çalıştırdığımızda ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.



Ayrıca popup kontrolünü yalnızca bu şekilde kullanılması gerek değildi.Layout kontrollerinden herhangi biri kullanılarak ta kullanılabilir. Ayrıca sadece tek bir kontrol değil. İsteğimiz doğrultusunda da bol bol kontrol kullanabiliriz. Popup kontrolü yalnız başına kullanılabilmekle birlikte bir kontrolün içerisinde de kullanılabilmesi mümkündür. Örneklemek gerekirse,

Popup.xaml
<Grid>
    <Button HorizontalAlignment="Left" Click="Button_Click" Width="150" Height="30"
           Margin="10,10,0,0" >
        <StackPanel>
            <Popup Margin="10,10,0,13" Name="Popup1" HorizontalAlignment="Left" VerticalAlignment="Top" Width="194" Height="200" IsOpen="True">
                <StackPanel>
                    <TextBlock Name="McTextBlock" Background="LightBlue" >
                         Hede Hüdü Sertur
                    </TextBlock>
                    <Button Content="Bu buton popup in içerisindedir." />
                </StackPanel>
            </Popup>
        </StackPanel>
    </Button>
</Grid>

Yukarıda hazırlamış olduğumuz kod parçası popup kontrolünü hemen çalıştırmaktadır. Ancak istersen Popup ı içerisine yerleştirdiğimiz kontrole tıklandığı anda açılmasınında sağlanabilmesi mümkündür. Bunun için butona tıklandığında IsOpen özelliğinin o anki değerini değiştirmek yeterli olacaktır.

Popup kontorolü ile yapabileceklerimizi biraz daha ileriyi götürüp WPF 'in diğer özelliklerinden de yararlanarak örnek bir uygulama hazırlayalım. İlk olarak form üzerinde bir buton ve CheckBox kontrol ekliyoruz. CheckBox kontrolünden seçili olan değere göre animasyon çıkacak veya çıkmayacaktır. Sonrasında ise animasyonlu bir şekilde popup kontrolü gelecek ve animasyonunu tamamlayacaktır. Şimdi bu basit işlemi yapacak olan XAML kodu hazırlayalım.

PopupAnimation.xaml
<Window x:Class="WPFControls.Popup"
        xmlns="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml/presentation"
        xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"
        Title="Popup" Height="300" Width="300" Loaded="Window_Loaded">
    <StackPanel>
        <CheckBox Name="PCheckBox" Margin="10,10,0,0" Content="Popup Pencere"/>
            <Button HorizontalAlignment="Left" Width="129" Margin="10,10,0,0">
                <Button.Triggers>
                    <EventTrigger RoutedEvent="Button.Click">
                        <BeginStoryboard>
                            <Storyboard>
                                <DoubleAnimation
                                    Storyboard.TargetName="theTransform"
                                    Storyboard.TargetProperty="(RotateTransform.Angle)"
                                    From="0" To="360" Duration="0:0:5" AutoReverse="True"/>
                            </Storyboard>
                        </BeginStoryboard>
                    </EventTrigger>
                </Button.Triggers>
                Animasyonu Başlat
            </Button>
            <Popup IsOpen="{Binding ElementName=PCheckBox,Path=IsChecked}"
                PlacementTarget="{Binding ElementName=PCheckBox}"
                AllowsTransparency="True"
                PopupAnimation="Slide"
                HorizontalOffset="150"
                VerticalOffset="100"
            >

                <Canvas Width="100" Height="100" Background="Green" Margin="150">
                    <Canvas.RenderTransform>
                        <RotateTransform x:Name="theTransform" />
                    </Canvas.RenderTransform>
                    <TextBlock TextWrapping="Wrap" Foreground="LightGray">
                        Popup Dönüyoooor. :)
                    </TextBlock>
                </Canvas>
            </Popup>

     </StackPanel>
</Window>

Hazırlamış olduğumız Popup kontrollü animasyon uygulamasını çalıştırdığımızda aşağıdaki gibi bir ekran görüntüsü elde ederiz.



Sonuç olarak bu yazımızda WPF kontrollerinden Popup kontrolünü incelemeye çalıştık. Web uygulamalarında sıklıkla kullanmış olduğumuz Popup özelliğini bir masaüstü uygulama da kullanabilmenin ne gibi avantajları olduğuna, nasıl kullanılabileceğine ve animasyon işlemlerinin popup kontrolü kullanılırken nasıl kullanabileceğimizi detaylı bir biçimde incelemeye çalıştık.

Umarım yararlı olabilmiştir.

Cuma, Ekim 30, 2009

Performansınızı artırmanın yolları

Maaşınız ve terfiniz performansınıza göre düzenleniyor. Peki siz performansınızı nasıl düzenleyeceğinizi biliyor musunuz? 
Bir kişinin bir işteki verim gücü demek olan performans, günümüz şirketlerinin çalışanlarla ilgili hem en büyük ‘challenge’ı hem de en büyük kabusu haline gelmiş durumda. Bugünün iş dünyasında çalışanların performansını yüksek tutan bir şirket, aynı zamanda iyi yönetilen bir şirket demek. Çünkü ancak bunu başarabilen şirketler, rekabette öne çıkabiliyor ve maliyetleri aşağı çekebiliyor.
Hepimiz kişisel nedenlerle ya da bizim dışımızdaki koşullar nedeniyle performansımızda zaman zaman düşüşler yaşarız. Her zaman büyük bir süratle ve sonuca odaklı şekilde tamamladığımız işleri eskisi gibi yapamaz hale geliriz. Ancak nedenleri ne olursa olsun kişinin kendi performans grafiğini yönetebilmesi mümkün.
Uzmanlara göre verimliliğinizin düştüğünü belirlediğiniz dönemlerde uygulamaya başladığınız reçetelerle süreci tersine çevirebilirsiniz.
Ancak en başta performansınızın düşüşüne neden olan sorunların temeline inmeniz ve öncelikli hedefinizin ne olduğunu belirlemeniz gerekiyor. Tavsiye edilen şekilde fiziksel, duygusal, zihinsel ve ruhsal bakımınızı yapmanın yanı sıra orta ve uzun vadeli hedeflerinizi yeniden gözden geçirmek sizi yeniden iş hayatına döndürebilir.

Uzmanlar bir kişinin performans seyrindeki değişiklikleri iki türlü etkene bağlıyor: 
• Çalışan kişinin kendisiyle ilgili durumları içeren iç etkenler.
• Çalışma koşullarının ve şirket içi organizasyonun kişi üzerindeki etkilerini içeren dış etkenler...

VERİMLİ BİR İŞ HAYATI İÇİN İZLENECEK YOLLAR 
Verimli çalışmak fazla mesai yapmakla karıştırılmamalı. Tam tersi daha az, keyifli ve tatmin edici çalışabilmelisiniz. Verimli olmak ise bir dizi unsurun zincirleme olarak uygulanması ile gerçekleşir:
• Amaç ve hedefler saptanmalı ve özümsenmeli: Kurumun varmak istediği noktayı ve kısa dönemli hedeflerini net olarak saptamış ve çalışanların da bunları anlamış olması gerekir.
• Sistem ve prosedürler oturtulmalı: Aşırı kuralcılığa kaçılmamalı. Sistem adil olmalı. Kişilerin yetenek ve becerilerini göstermelerine olanak sağlanmalı. Kariyer olanakları kişilerle birlikte düşünülmeli.
• Doğru insanlar doğru işlerde çalışmalı: Her işe en uygun insanlar seçilmeli. Birçok insan yanlış işte olduğu için verimlerinin düşük olduğunun farkına dahi varamıyorlar. Katıra derbi koşturamazsınız.
• Doğru ve yeterli eğitim ve motivasyon sağlanmalı: Bu konuda eksiklerimiz çok. Motivasyon maddi ve manevi düşünülmeli.
• Yönetim ve koordinasyon iyi olmalı: Yöneticiler çalışanlarının başarıları için çalıştıkları takdirde başarılı olacaklarını anlamalı. Yeterli geri besleme sürekli sağlanmalı, dolayısıyla çalışanlar neyi iyi yaptıklarını ve neyi daha iyi yapabileceklerini pozitif bir feedback sistemi içinde sürekli bilir olmalılar. Doğrular yanlışlardan daha çok görülmeli.
• Böyle bir organizasyona iyi bir liderli gerekir: Çalışanlarda güven uyandıran ve aidiyet hissini pekiştiren bir liderlik yukarıda sayılan unsurların yerinde ve zamanında uygulanmasını, hedeflere varılmasını ve tüm organizasyonun başarı hissini tatmasını sağlar.
VERİMLİ ÇALIŞMANIZI SAĞLAYACAK 14 SORU
Verimlilik işveren ve çalışanın etkileşiminin sonucu ortaya çıkan bir durumdur. Sonucu irdelerken öncelikle verimliliğin değişkenlerine bakmak gerekir. Verimlilikten bahsedebilmek için öncelikle kişisel hedeflerimizin belirgin ve net olması gereklidir. Bu hedefe ulaşırken de kişisel farkındalığımızı yaratmamız için aşağıdaki sorulara cevaplar aramamız, zihnimizde yeni pencereler açacaktır.
• Ana hedefim ne ve buna ulaşırken ara hedeflerim neler?
• Bununla ilgili bir eylem ve zaman planım var mı?
• Verimliliğim yaptığım işe göre farklılık gösteriyor mu?
• Hangi durumlarda verimliliğim yüksek/düşük?
• Verimliliğimi düşüren/yükselten etkenlerin ne kadarı bana ne kadarı dış etkenlere bağlı?
• Kişisel değerlerim neler ve bunun ne kadarını iş yerimde bulabiliyorum?
• Görevlerimi başarmakla ilgili kişisel inancım ne durumda?
• Görevlerim için gerekli yetkinliklerim yeterli düzeyde mi?
• Bütün kaynaklarımı kullanıyor muyum?
• Güçlü ve gelişmeye açık yönlerim neler? Bunlar için ne yapıyorum?
• İşleri erteleme eğilimim var mı? Varsa ne tip işleri?
• Yeterince etkin geribildirim alabiliyor muyum?
• Ne kadar çözümü ben üretiyorum, ne kadar çözümü karşımdan bekliyorum?
• Tepkisel davranışlarım neler? Tepkim yerine çözüme odaklansam hayatım nasıl değişir?
YÖNETİM SORUNLARI ÇALIŞANI ETKİLİYOR…
Çalışanlar, tarafından ücretlerin düşüklüğü en sık gösterilen ayrılma sebebi olarak karşımıza çıkmakla birlikte, araştırmalar işten ayrılmaların %75’inin yönetim sıkıntılarından kaynaklandığını göstermektedir.
İki ünlü araştırmacı, McClelland ve Franz’ın yaptığı çalışma, motivasyonları yüksek kişilerin finansal performanslarının da yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Ancak gelir yüksekliğinin uzun vadeli motivasyonu sağladığını ne yazık ki söyleyememektedirler.  Dolayısıyla işveren tarafında da yapılması gereken işler var.  Her çalışanımızın farklı güdüleri ve beklentileri olduğu ve standart yaklaşımların istediğimiz etkinlikte sonuç vermediğini de düşünürsek, performans koçluğu modelinin uygulanması en etkin insan kaynağı geliştirme yöntemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Kendini daha iyi tanıyan, tepkilerini yöneten, gelişimlerini hızlandıran kişiler iş yerinde karşılaştıkları problemleri kolaylıkla çözmekte ve daha yüksek bir performans gösterirler.

Perşembe, Ekim 29, 2009

WPF - Expander Kontrolü

Windows Presentation Foundation ile uygulama geliştirirken kullanabileceğimiz kontrol paleti işlerimizi rahatlıkla yürütebileceğimiz kadar geniştir. Araç kutusu içerisinde yer alan kontroller Framework sürümünü arttırdıkça ve codeplex, code.msdn gibi sitelerde yer alan projeler yardımı ile daha da artmaya devam etmektedir. WPF 'in grafiksel ve görsel gücüne günlük yaşantı da kullanılan kontrollerin de kullanılabilir olması sayesinde en basit uygulamalardan en karmaşık uygulamalara kadar geliştirilebilme olanağı tanınıyor.

Bu yazımızda WPF üzerinde kullanılan en temel kontrollerin Expander kontrolünün özelliklerini inceliyor ve nasıl kullanıldığını, özellikleri incelemeye çalışıyor olacağız.

WPF - Expander Control
Expendar kontrolü belirli bir kontrol paletini istediğimiz zamam genişletip istediğimiz zaman daraltmamıza olanak tanıyan WPF kontrolüdür. En sık olarak ASP.Net Ajax uygulamalarında kullnılan bir kontroldür. Tabii yalnızca web uygulamalarında masaüstü uygulamalarda da kullanımını çok sık şekilde rastlayabiliyoruz. Peki bu expander kontrolü ne işe yarar ve ne amaçla kullanılır? Öncellikle ne işe yarara değinmek çok daha mantıklı olacaktır. Tasarlanan WPF form üzerinde belirle zamanlarda kullanılacak kontroller ekleyebiliriz. Bunlardan en bariz örneği kullanıcı girişi yapılacak olan ad ve şifre girme bölümüdür. Giriş işleminin yapılmasından sonra ise kullanıcı bilgileri, en son ne zaman giriş yaptığı, bir statüsü varsa o ya da kullanabileceğiniz diğer bilgileri gösterebilirsiniz. İşte bu ekranlarında ekran üzerinde sürekli olarak yer kaplamaması için expander yani açılır kapanır kontrolün içerisinde bulundurmak daha mantıklı bir çözüm olacaktır. Başka bir örnek birden fazla seçim yapılabilecek bir anket bölümün sürekli olarak ekranda açık durmadan yalnızca başlığı yardımı ile içeriğinin görüntülenmesine olanak tanıyabiliriz.

Expander kontrolünün nasıl kullanıldığını göreceğimiz XAML koda göz atalım. Ancak kullanımını anlatmadan önce ufak bir hatırlatma yapmak gerekirse, expander kontrolünü form üzerine ekledikten sonra içeriğine istediğimiz kadar kontrol ekleyip işlevselliğini sağlayabilmemiz mümkündür.

Expander.xaml
<Window x:Class="WPFControls.Expander"
         xmlns="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml/presentation"
         xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"
         Title="Expander" Height="300" Width="300">
    <Grid>
        <Expander Header="Diğer Özellikler">
            <StackPanel Margin="10,4,0,0">
                <CheckBox Margin="4" Content="1. Seçenek" />
                <CheckBox Margin="4" Content="2. Seçenek" />
                <CheckBox Margin="4" Content="3. Seçenek" />
            </StackPanel>
        </Expander>
    </Grid>
</Window>

Hazırlamış olduğumuz XAML kod sonrasında uygulamayı derlediğimizde aşağıdaki gibi bir görüntü elde etmiş oluruz.


Açık iken



Expander kontrolünün kullanılabilecek en önemli özelliği açık olup olmadığının kontrolüdür. Bu işlem için IsExpander özelliğine True ya da False değerini vermek yeterli olacaktır. Açık olduğu durumda değeri True, kapalı olduğu zaman ise False olacaktır.

Kod yardımı ile expander kontrolünü kullanmak istersek Expander objesini oluşturduktan sonra özelliklerine değerleri atamamız yeterli olacaktır.

Expander.xaml.cs
void MakeExpander()
{
    StackPanel sp = new StackPanel();
    Grid.SetRow(sp, 0);
    Grid.SetColumn(sp, 1);
    sp.Background = Brushes.LightSalmon;

    TextBlock colTitle = new TextBlock();
    colTitle.Text = "EXPANDER kod ile";
    colTitle.HorizontalAlignment = HorizontalAlignment.Center;
    colTitle.Margin.Bottom.Equals(20);
    sp.Children.Add(colTitle);

    Expander exp = new Expander();

    BulletDecorator bp = new BulletDecorator();
    Image i = new Image();
    BitmapImage bi = new BitmapImage();
    bi.UriSource = new Uri(@"pack://Images.copy.png");
    i.Source = bi;
    i.Width = 10;
    bp.Bullet = i;
    TextBlock tb = new TextBlock();
    tb.Text = "My Expander";
    tb.Margin = new Thickness(20, 0, 0, 0);
    bp.Child = tb;

    StackPanel spScroll = new StackPanel();
    TextBlock tbc = new TextBlock();
    tbc.Text =
        "Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit," +
        "sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna" +
        "aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation" +
        "ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat." +
        "Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit" +
        "esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint" +
        "occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia" +
        "deserunt mollit anim id est laborum.";
    tbc.TextWrapping = TextWrapping.Wrap;

    spScroll.Children.Add(tbc);
    ScrollViewer scr = new ScrollViewer();
    scr.Content = spScroll;
    scr.Height = 50;
    exp.Content = scr;

    exp.Width = 200;
    exp.HorizontalContentAlignment = HorizontalAlignment.Stretch;
    //Grid
    sp.Children.Add(exp);
    Grid1.Children.Add(sp);
}

Kod yardımı ile nasıl Expander kontrolünü nasıl kullanacağımızı da gördük. Şimdi kod ile yapmış olduğumuz bu işlemleri XAML kod yardımı ile nasıl yapabileceğimize bir göz atalım.

Expander.xaml
<Expander Width="200" HorizontalContentAlignment="Stretch">
    <Expander.Header>
        <BulletDecorator>
            <BulletDecorator.Bullet>
                <Image Width="10" Source="Images\copy.png"/>
            </BulletDecorator.Bullet>
            <TextBlock Margin="20,0,0,0">My Expander</TextBlock>
        </BulletDecorator>
    </Expander.Header>
    <Expander.Content>
        <ScrollViewer Height="50">
            <TextBlock TextWrapping="Wrap">
                Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit,
                sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna
                aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation
                ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat.
                Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit
                esse cillum dolore eu fugiat nulla pariatur. Excepteur sint
                occaecat cupidatat non proident, sunt in culpa qui officia
                deserunt mollit anim id est laborum.
            </TextBlock>
        </ScrollViewer>
    </Expander.Content>
</Expander>

Hem kod yardımı ile hemde XAML kod yardımı ile yapmış olduğumuz işlemler sonrasında projemizi çalıştırdığımızda karşımıza aşağıdaki gibi bir görüntü ortaya çıkacaktır.



Sonuç olarak bu yazımızda Expander kontrolünü yani açılıp kapanan kontrolü nasıl kullanabileceğimizi ve ne amaçla kullanabileceğimizi incelemeye çalıştık.
 
Umarım yararlı olabilmiştir.