Çarşamba, Mayıs 27, 2009

Windows Server 2008 & Windows Vista – Service Pack 2

Windows Vista kullanıcıları için iyi bir haber!!! SP2 dün(26-05-2009) itibari ile otomatik güncellemelere sunulmuştur. Sistemlerini güvenlik ve benzeri açıklardan korumak isteyenler kurup kullanabilirler. Otomatik güncellemelerdeki ekran görüntüsü aşağıdaki gibidir.

VistaSp2

Ayrıca harici olarak indirip kurmak isteyenler aşağıdaki linkten yararlanarak indirebilirler…

Windows Server 2008 Service Pack 2 and Windows Vista Service Pack 2 - Five Language Standalone (KB948465)

Pazar, Mayıs 24, 2009

Asp.Net MVC Framework - View Kavramı

ASP.NET MVC Framework incelemeye View katmanı ile devam ediyoruz. Bu yazımızda Asp.Net MVC View, View Data ve HTML Helper kavramlarına değinip detaylı bir biçimde açıklamaya çalışıyor olacağız. Yazımızı tamamladığımızda MVC uygulamalarında View oluşturabilmeyi, Controller üzerinden gelen verileri view üzerinde gösterebilmeyi ve kendi html helper 'ımızı oluşturabilmeyi yapabiliyor olacağız.

Asp.Net MVC Framework - View 'ı Anlamak

Çok uzun zamandır web uygulamaları geliştiriciler tarafından hazırlanmakta ve kullanıcıların kullanımlarına sunulmaktadır. Asp.Net veya Active Server Page (ASP) kullanırken son kullanıcıdan gelen istekler doğrultusunda yapılacak işlemleri arka plan kodlarında işlemi gerçekleştirir ve Controller kavramı tam olarak işlemezdi. Ayrıca aspx ya da Asp sayfaların içerisine yönetilebilir kodların yazıldığı bir çok proje görebiliriz. Bu işlemin olması injection ataklarından tutunda yaptığımız projenin yavaş çalışmasına kadar bir çok olumsuz faktör ile bizi karşı karşıya bırakmaktadır. MVC Framework ile geliştirdiğimiz uygulamaların View sayfalarında ise sadece HTML kodların yazılmasına olanak tanınmaktadır. Sebebi ise performansın dışında gereksiz yere server 'a zorlayan işlemleri view sayfalarda kullanmamak. Çünkü bir işlem yapılmayacak dahi olsa view sayfaların açılmaktadır. Eğer ki kullanıcıların görecekleri sayfalara yönetilebilir kodlar eklersek sayfa açıldığında bu kodlarda işlenecek, sayfanın serverdan çağırılması esnasında yüklenmesi için geçecek zamanda da bandwith in dolmasına sebep olacaktır.

MVC uygulamalarında Controller katmanında olan sınıflarda oluşturulan metotlar ile eşleştirilmiş Viewlar üzerinde işlem yapılır. Controller üzerindeki metotlar 'da MVC 'ye göre Action işlemini gördüğünü daha önceki yazılarımızda incelemiştik. Kısacası MVC Framework 'te oluşturulan Viewler, Controller katmanında oluşturulan sınıflarda yer alan metotlar yani Action lara göre hazırlanır ve kod tarafında sadece html kodlar yer almaktadır.

MVC Framework ile varsayılan olarak oluşturulan HomeController.cs sınıfında Details() ve Index() metotlarını aşağıdaki gibi oluşturalım. Hatırlayacağınız üzere Controller da oluşturulan metotların isimleri Action olarak geçmektedir.

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
             return View();
        }

        public ActionResult Details()
        {
             return RedirectToAction("Index");
        }
    }
}

İlk olarak inleyeceğimiz Action Index() olacak ve URL içerisinde nasıl gösterileceğine de göz atacağız.

/Home/Index

İkinci olarak Details() Actionına ve URL 'de nasıl gözükeceğine göz atalım.

/Home/Details

Oluşturulan metotlarda geri dönüş değeri view olmalıdır. ActionResult kullanımında geri dönüş değerlerinin neler olacağını daha önceki yazılarımızda incelemiştik. Index() metodu açıldığı sayfada isteğe cevap verilmesi için View() ı kullanmaktadır. Details() ise onu ilişkilendiren bir istek geldiğinde Index view ına yönlendirme işlemini yapmaktadır.

Index() actionının geri dönüş değeri olan View(); 'ı web sunucunu nasıl algıladığına göz atmak gerekirse,

/View/Home/Index.aspx

Yukarıda verdiğimiz yol web sunucuna giden adrestir. Peki bu bize ne anlama gelmektedir. En baştan itibaren View yapacağı ana işi belirtmektedir. Home eşleştirileceği Controller 'ın adını, Index Controller içerisindeki Action (Metot) adını belitmektedir.

Details() 'te olduğu gibi başka bir view 'a yönlendirmek istediğimizde elimizle ya da sistemden gelen bir parametre ile harici bir view adı veririz. Bunu web sunucumuzun nasıl anladığına göz atmak gerekirse,

View("sertur"); kullandığımızda /View/Home/sertur.aspx şeklinde olacaktır.

View a İçerik Eklemek

Şimdiye kadar View lar hangi amaçla oluşturulmakta ve Controller 'dan nasıl kullanıldığına değindik. Şimdi dinamik olarak HTML 'i nasıl kullanabileceğimize değinmeye çalışacağız.

Şimdi Index view 'ında şu anın zamanını HTML nasıl göstediğimizi bir hatırlayalım.

View\Home\Index.aspx
<%@ Page Language="C#" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" >
   <head id="Head1" runat="server">
       <title>Index</title>
   </head>
   <body>
      <div>
          <% Response.Write(DateTime.Now);%>
      </div>
   </body>
</html>

HTML sayfada günün zamanını sağlayan kod parçası <% Response.Write(DateTime.Now);%> dır. Tabii şimdiden dediklerinizi duyar gibiyim. "Eğer böyle kullanacaksak MVC kullanmanın anlamı ne? Azcıkta burada düzenleme yapsalardı" der gibisiniz. :) ASPX sayfalarımızın içerisine C# kod yazdığımızda da <% %> yazım şeklini kullanır ve içerisine scriptlerimizi C# olacak şekilde yazardık. MVC 'de ise HTML tarafına yönetilebilir kod yazılmasının yanlış olduğundan bahsetmiştik. Microsoft çalışanları da bu tür sık kullanımları görerek ufak kolaylıklar geliştirmişlerdir. Örneğin web sayfalarında bir değer göstermek için Response.Write() sık sık kullanmaktayız. Bu sebepten ötürü kullanmak istediğimiz sadece <%= %> kullanmamız yeterli olacaktır.

Örnek ile göstermek gerekirse,

View\Home\Index.aspx
<%@ Page Language="C#" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" >
   <head id="Head1" runat="server">
       <title>Index</title>
   </head>
   <body>
      <div>
          <%= DateTime.Now %>
      </div>
   </body>
</html>

İki işlem sonucunda da kullanıcının gördüğü aynı olacaktır. Ayrıca bize bir katkısı da html sayfada daha az metin kullanacağımız için sayfa boyutu daha da azalacak ve sayfanın bir öncekine oranla daha hızlı açılmasına olanak tanınmış olacaktır.

HTML Helper Kullanımı ile View İçeriğinin Oluşturulması

HTML Helper nesnelerini çağırarak View sayfamızında içeriğine çok hızlı ve kolayca oluşturabilmemiz mümkündür. HTML Helper metotları işlemleri sonucunda string tip üretmektedir. HTML Helper 'da standart HTML elementleri kullanılmaktadır. Bunları;

Html.ActionLink: <a> elementi oluşturarak bir action metoduna link verilmesini sağlar.
Html.BeginForm: <form> elementini oluşturur.
Html.CheckBox: Checkbox; yani <input type="checkbox"...> elementi oluşturur.
Html.DropDownList: <select..><option>..</option>.....</select> elementlerini(WebForm'lardan tanıdığımız DropDownList'in çıktısı) oluşturur.
Html.Hidden: HTML içerisinde gizli alan; yani <input type="hidden"...> elementi oluşturur.
Html.ListBox: <select multiple="multiple"..><option>..</option>.....</select> elementlerini(WebForm'lardan ListBox'ın çıktısını) oluşturur.
Html.Password: Şifre için metin kutusu oluşturur(<input type="password"...>)
Html.RadioButton: <input type="radio"....> elementi oluşturur.
Html.TextArea: Birden fazla satırı olan bir metin kutusu oluşturur(<textarea....> elementi).
Html.TextBox: Metin kutusu oluşturur(<input type="text"....> elementi).

olarak sıralayabilmemiz mümkündür.

Şimdi HTML helper kullanarak basit bir örnek oluşturalım. Örneğimizde BeginForm(), TextBox() ve Password() elementleri yer alsın.

View\Home\Index.aspx
<%@ Page Language="C#" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" >
    <head id="Head1" runat="server">
       <title>Login Form</title>
    </head>
    <body>
       <div>

          <% using (Html.BeginForm())
          { %>
  
             <label for="UserName">User Name:</label>
             <br />
                <%= Html.TextBox("UserName") %>

             <br /><br />
  
             <label for="Password">Password:</label>
             <br />
             <%= Html.Password("Password") %>
  
             <br /><br />
  
             <input type="submit" value="Log in" />
  
         <% } %>
 
      </div>
   </body>
</html>

Response.Write() yerine <%= %> kullanmamızın daha kolay olacağından bahsetmiştik. Bu sebeple TextBox() ve Password() kullanırken bu kullanım şeklini tercih ettik. Yaptığımız işlemler sonrasında karşımza çıkan görünüm aşağıdaki gibi olacaktır.

Gördüğünüz üzere sadece HTML helper ları kullanarak istediğimizi gerçekleştirdik. Peki, HTML kullanaraj bu işlemi yapmak isteseydik yazmamız gereken kod parçacığının nasıl olacağına değinelim.

<%@ Page Language="C#" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>

<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">

<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" >
    <head id="Head1" runat="server">
       <title>Login Form</title>
    </head>
    <body>
       <div>
       <form method="post" action="/Home/Login">

       <label for="userName">User Name:</label>
       <br />
       <input name="userName" />

       <br /><br />

       <label for="password">Password:</label>
       <br />
       <input name="password" type="password" />

       <br /><br />
       <input type="submit" value="Log In" />

       </form>
      </div>
   </body>
</html>

İki yöntemde de sorunsuz bir şekilde çözüm aldığımızı gördük. Ancak MVC kullanmak istediğimiz durumlarda HTML helper kullanmak çok daha yararlı olacaktır. Değindiğimiz ve bir süre daha değineceğimiz örnekler geliştirilen uygulamalar için çok basit kalabilir. Örneğin aklınıza GridView() kontrolü yok mu diye gelebilir. Verdiğimiz listeden de görebileceğiniz gibi yoktur. Ancak yazımızın devamında göreceğimiz üzere HTML Helper özellikleri kullanarak kendimiz GridView() 'ı oluturacağız.

View Sayfalara Verilerin Taşınması
Controller içerisnde View sayfalara veri aktarılması mümkündür. View Data özelliği ile bu işlemler gerçekleştirilebilir. Bu özellik gönderilen verilerin tamamını bir pakete alarak view sayfada kullanılabilir bir biçimde kullanılabilmesine olanak tanımaktadır.

ViewData özelliğini bir örnek ile incelemek gerekirse,

Controller/UrunController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class ProductController : Controller
    {
         public ActionResult Index()
         {
              ViewData["Mesaj"] = "Merhaba Dünya!";
              return View();
         }
    }
}

ViewData özelliğine view sayfada göstereceğimiz veriyi atıyoruz. Sonrasında Html.Encoding() özelliği ile gelen veriyi çözümleyerek son kullanıcı ekranında görünmesini sağlıyoruz. Html.Encoding() controller lardan gelen string verileri view sayfalarda görülecek şekilde çözümleyerek görüntülenmesine olanak tanımaktadır.

<%@ Page Title="" Language="C#" MasterPageFile="~/Views/Shared/Site.Master" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>
<asp:Content ID="Content1" ContentPlaceHolderID="TitleContent" runat="server">
    Index
</asp:Content>
<asp:Content ID="Content2" ContentPlaceHolderID="MainContent" runat="server">
    <h2>Index</h2>
    <%= Html.Encode(ViewData["Mesaj"]) %>
</asp:Content>

Html.Encode() yardımıyla Merhaba Dünya! mesajımızı basitçe gösteriyor olduk. Bu işlemimiz sonucunda ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olmaktadır.



Basit merhaba dünya örneğimiz dışında veri tabanında alınan verileri view sayfasında da göstermek istediğimiz ViewData ve Html.Encoding() kullanılması mümkündür.

Harici HTML Helper (Yardımcı HTML) Kullanımı
MVC uygulamalarında View sayfalarında gösterilen sayfa içeriğinin HTML Helper (yardımcı HTML) yardımıyla gösterildiğini görmüş ve geçmiş örneklerimizde bunları detaylı bir biçimde incelemiştik. Normalde alışık olduğumuz <form> elementinin yerine Html.BeginForm() özelliği kullanılmaktadır. HTML elementlerinin en sık kullanıldığı zamanlarda <input> ve <img> en çok tercih edilen elementlerdi. Zaman geçtikçe bunların yerini Asp.Net kontrolleri almıştır. Fakat Asp.Net kontrolleri de arka planda derlendiğinde <input> olduğu gözlenmiştir. Bu sebepten bizlere HTML Helper kütüphanesi hazırlanmış ve kullanımımıza sunulmuştur. Tekrardan kullanabileceğimiz en temel HTML Helper metotlarına göz atmak gerekirse;

•Html.ActionLink()
•Html.BeginForm()
•Html.CheckBox()
•Html.DropDownList()
•Html.EndForm()
•Html.Hidden()
•Html.ListBox()
•Html.Password()
•Html.RadioButton()
•Html.TextArea()
•Html.TextBox()
şeklinde sıralayabilmemiz mümkündür.

Not: View sayfalar kullanılan elementlerine HTML Helper 'ı çözümlerken <%= %> kullanımı ile <% %> birbirlerine eş değildirler. İkinci şekilde kullanmak istediğimizde uygulama hata verecek ve çalışmayacaktır.

HTML Helper ile Statik Metot Oluşturma

Basit olarak HTML Helper da kullanılmak üzere yeni bir statik metodu nasıl oluşturabileceğimize değineceğiz. Yapacağımız örnekte view sayfaya eklenecek kontrolde sabit değeri ve kullanıcının göreceği metin olacaktır.

Helpers\LabelHelper.cs
namespace MvcApplication1.Helpers
{
    public class LabelHelper
    {
        public static string Label(string target, string text)
        {
             return string.Format("<label for='{0}'>'{1}'</label>", target, text);
        }
    }
}

Geri dönüş değeri string olan statik bir metot hazırladık. Artık bizimde bir HTML Helper metodumuz vardır. Şimdi bunu View sayfada nasıl kullanacağımızı açıklamaya çalışalım. İlk olarak yapmamız gereken sayfaya Helpers alanını göstermemiz gerekmektedir. Bu işlemi <%@ imports %> ile yapacağız. Sonrasında ise <%= %> içerisine LabelHelper.Label  'ı kullanarak istediğimiz sonucu alabiliriz. Şimdi yazı olarak anlattıklarımızı uygulamalı olarak nasıl yapacağımıza değinmeye çalışalım.



<%@ Page Language="C#" MasterPageFile="~/Views/Shared/Site.Master" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>
<%@ Import Namespace="MvcApplication1.Helpers" %>
<asp:Content ID="indexTitle" ContentPlaceHolderID="TitleContent" runat="server">
   Home Page
</asp:Content>

   <asp:Content ID="indexContent" ContentPlaceHolderID="MainContent" runat="server">
   <p>
   <div>
      <%using(Html.BeginForm())
      {%>

         <%=LabelHelper.Label("firstName", "First Name:") %>
         <br />
         <%=Html.TextBox("firstName")%>
         <br /><br />
         <label for="Password">Password</label>
         <br />
         <%=Html.Password("Password")%>
         <br /><br />

         <input type="submit" value="Giris" />

      <%}%>
   </div>
   </p>
</asp:Content>

View sayfamızda istediğimiz değerler sorunsuzca görülmektedir.



Artık kendimize ait bir HTML Helper sınıfımızı vardır. Fakat biz bu metotları kullanmak istediğimizde hangi sınıf adıydı diye hatırlamamız gerekecektir. En iyi yöntem Html Helper metotlarını extension lar yardımı ile kullanılmasına olanak tanımak olacaktır.

HTML Helper Uzantılı(Extension) Metotlar Oluşturmak

HTML Helper ile çalışırken MVC Framework bünyesinde oluşturulmuş olan metotları kullanarak view sayfalarımızın içeriklerini oluştururuz. Bu yöntem standart HTML elementlerinden yararlanılarak oluşturulmuş metotları projelerimizde Html Helper olarak kullanabilmemize olanak tanımaktadır. Şimdi biz örneğimizde HTML helper sınıfına ek bir metot ekleyerek html. koyduğumuzda bizim hazırladığımız metodunda kullanılmasını nasıl olacağını incelemeye çalışacağız.

Helpers\LabelExtensions.cs
using System;
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Helpers
{
    public static class LabelExtensions
    {
        public static string Label(this HtmlHelper helper, string target, string text)
        {
            return String.Format("<label for='{0}'>{1}</label>", target, text);
        }
    }
}

Visual Studio üzerinde intellisense i kullandığımızda view sayfada html helper için extension olduğuna bize belirtmektedir.



Yaptığımız değişikliğe göre index.aspx sayfamızı güncellersek sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.
<%@ Page Language="C#" MasterPageFile="~/Views/Shared/Site.Master" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>
<%@ Import Namespace="MvcApplication1.Helpers" %>
<asp:Content ID="indexTitle" ContentPlaceHolderID="TitleContent" runat="server">
   Home Page
</asp:Content>

   <asp:Content ID="indexContent" ContentPlaceHolderID="MainContent" runat="server">
   <p>
   <div>
      <%using(Html.BeginForm())
      {%>

         <%=Html.Label("firstName", "First Name:") %>
         <br />
         <%=Html.TextBox("firstName")%>
         <br /><br />
         <label for="Password">Password</label>
         <br />
         <%=Html.Password("Password")%>
         <br /><br />

         <input type="submit" value="Giris" />

      <%}%>
   </div>
   </p>
</asp:Content>

Evet. Artık Html helper metotları gibi kullanılabilen bir metodumuz oluşmuştur.

Veri Tabanı Tablolarında Verilerin Gösterilmesi

Yazımızda şu ana kadar View üzerinde yapabileceğimiz temel işlemleri ve kendi istediğimiz doğrultuda HTML yardımcısı oluşturmayı incelemeye çalıştık. Yazımıza veri tabanı işlemleri sonucunda dönen verileri View sayfaları da html yardımcıları kullanılarak nasıl gösterebileceğimizi inceleyerek devam ediyoruz.

Konumuzu örnek üzerinde anlatmaya devam ediyoruz. İlk olarak yapılması gereken bir veri tabanı oluşturmak ve içerisine bir tablo eklemek olacaktır. Yazımızda kullanacağımız veri tabanının adı Sirket, Tablonun adı da Film olacaktır. Tablonun alanları ve tiplerine aşağıdaki resimden erişebilirsiniz.



Veri tabanı ve tabloyu oluşturduğumuza göre artık MVC Framework ile oluşturmuş olduğumuz projemize ekleyebiliriz. Bu işlemi yaparken Ado.Net Entity Framework 1.0 'ı kullanacağız. Projeye ekleyebilmek için Model klasörünün üzerine sağ tıklama yapıp çıkan ekranda Ado.Net Entity Data Model 'i seçerek ekle diyoruz. Sonrasında boş bir model oluşturacağız dedikten sonra veri tabanının ne olacağı gibi bilgileri girerek bir sonrasında modeli uygulamaya eklenmiş oluyor.


Artık film tablosu modele dönüştürüldü ve üzerinde işlem yapılmak üzere hazır durumdadır. Eğer model üzerinde bir işlem yapıyorsanız yapmanız gereken o dosyayı kaydetmek, sonrasında ise projeyi bir kere derlemek olacaktır. Sonrasında kullanılabilir sorunsuzca entity model kabiliyetlerini kullanarak işlemleri yapabiliriz.


Film Controller Oluşturuyoruz

Controller hakkındaki ayrıntılı bilgileri daha önceki yazılarımızda değinmiştik. Şimdi ise hızlıca controller 'ı oluşturup işlemlerimizi yapmaya devam edeceğiz. İlk olarak en başta projeye UrunController.cs sınıfını oluşturuyoruz.



Sonrasında karşımıza geçen ekranda Controller adını belirterek oluştur diyoruz.



Sınıfı oluşturduktan sonra düzenleme yapmaya başlıyoruz. Index() metoduna tablo içerisindeki verileri çekerek işlemi yapıyoruz.
using System.Linq;
using System.Web.Mvc;
using MvcApplication1.Models;
namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class FilmController : Controller
    {
        //
        // GET: /Film/

        public ActionResult Index()
        {
            var entity = new SirketDbEntities();
            return View(entity.FilmlerSet.ToList());
        }
    }
}

Veri tabanına eriştik ve sonuçlar artık view sayfada kullanılmak üzere hazır durumda bizi bekliyor. Şimdi view sayfayı oluşturarak işlemlerimize devam ediyoruz. Otomatik olarak oluşturulması için Index() metodunun üzerinde sağ tıklama yaparak AddView seçeneğini seçiyoruz. Sonrasında karşımıza gelen ekranı aşağıdaki şekline getirerek veri tabanından gelen verileri gösteren view sayfamızı oluşturmuş oluruz.



Otomatil olarak oluşturulan view sayfasındaki kodlar aşağıdaki gibi olmuştur.



<%@ Page Title="" Language="C#" MasterPageFile="~/Views/Shared/Site.Master" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage<IEnumerable<MvcApplication1.Models.Filmler>>" %>

   <asp:Content ID="Content1" ContentPlaceHolderID="TitleContent" runat="server">
      Index
   </asp:Content>

   <asp:Content ID="Content2" ContentPlaceHolderID="MainContent" runat="server">

   <h2>Index</h2>

   <table>
      <tr>
         <th></th>
         <th>
            Id
         </th>
         <th>
            Film_Adi
         </th>
         <th>
            Yonetmen
         </th>
         <th>
            Cikis_Tarihi
         </th>
      </tr>

      <% foreach (var item in Model) { %>

      <tr>
         <td>
            <%= Html.ActionLink("Edit", "Edit", new { id=item.Id }) %> |
            <%= Html.ActionLink("Details", "Details", new { id=item.Id })%>
         </td>
         <td>
            <%= Html.Encode(item.Id) %>
         </td>
         <td>
            <%= Html.Encode(item.Film_Adi) %>
         </td>
         <td>
            <%= Html.Encode(item.Yonetmen) %>
         </td>
         <td>
            <%= Html.Encode(String.Format("{0:g}", item.Cikis_Tarihi)) %>
         </td>
      </tr>

      <% } %>

   </table>

   <p>
      <%= Html.ActionLink("Create New", "Create") %>
   </p>

</asp:Content>

Bu işlemler doğrultusunda ekran görüntüsü aşağıdaki biçimde olacak ve isteğimizi karşıladığını görüyor olacağız.



TagBuilder Sınıfını Kullanarak Html Helper Oluşturmak

TagBuilder sınıfını kullanarak resim ve benzeri dosyaları projede gösterebilmemiz mümkündür. Bu işlemleri gerçekleştirirken diğer view sayfalarda da kullanıldığı gibi html yardımcı (HTML Helper) yardımcı kullanılarak gerçekleştirilir.

TagBuilder sınıfınının genel yapısına göz atmak gerekirse,

AddCssClass() = Yeni bir css sınıfı eklenmesine olanak tanır. class=""
GenerateId() = Özniteliklerini ekleyerek id işlenir. Bu metot değişikliklerin periyodik olarak ID bazlı değişiklik olanağı tanır.
MergeAttirbute() = Özniteliklerini ekleyerek id işlenir. Aşırı yüklenmiş metotlar için kullanılmaktadır.
SetInnerText() = İç metin ayarlamak için kullanılır.
ToString() = Daha fazla etiket oluşturulmasına olanak tanımaktadır.

TagBuilder sınıfının dört önemli özellikleri vardır.

Attribute = Temsil edilen tüm etiketlerin özniteliklerini taşır.
IdAttributeDotReplacement = Tekrardan gösterilen etiketlerin GenerateId() metodu kullanılarak değişik periyotlarda işler.
InnerHTML = Temsil edilen etiketin iç içeriğini sunar.
TagName = Etiketi gösterir.

TagBuilder sınıfı

TagBuilder sınfı aslında gerçek bir kullanılan ana sınıf değildir. StringBuilder sınıfı miraslanarak oluşturulmuş bir sınıftır.


Resim Html Helper Oluşturuyoruz
TagBuilder sınıfının metotlarından GenerateId() ve MergeAttribute() metotlarını kullanarak controller ı oluşturulalım.

using System.Web.Mvc;
using System.Web.Routing;

namespace MvcApplication1.Helpers
{
   public static class ResimHelpers
   {
      public static string Resim(this HtmlHelper helper, string id, string url, string alternateText)
      {
         return Resim(helper, id, url, alternateText, null);
      }

      public static string Resim(this HtmlHelper helper, string id, string url, string alternateText, object htmlAttributes)
      {
         // Create tag builder
         var builder = new TagBuilder("img");

         // Create valid id
         builder.GenerateId(id);

         // Add attributes
         builder.MergeAttribute("src", url);
         builder.MergeAttribute("alt", alternateText);
         builder.MergeAttributes(new RouteValueDictionary(htmlAttributes));

         // Render tag
         return builder.ToString(TagRenderMode.SelfClosing);
      }

   }
}

TagBuilder sınıfını kullanarak kendi HTML Helper metodumuzu oluşturuyoruz ve view sayfada kullanılabilir duruma getiriyoruz. Bu noktada yapmamız gereken view sayfada Html.Resim() metodunu kullanmak olacaktır.
<%@ Page Title="" Language="C#" MasterPageFile="~/Views/Shared/Site.Master" Inherits="System.Web.Mvc.ViewPage" %>
<%@ Import Namespace="MvcApplication1.Helpers" %>
<asp:Content ID="Content1" ContentPlaceHolderID="TitleContent" runat="server">
   Index
</asp:Content>
<asp:Content ID="Content2" ContentPlaceHolderID="MainContent" runat="server">
   <h2>Index</h2>
   <%= Html.Encode(ViewData["Mesaj"]) %><br />
   <%= Html.Resim("img1", ResolveUrl("~/Content/editor_turhal.jpg"), "Turhal Temizer")%>
   <%= Html.Resim("img1", ResolveUrl("~/Content/editor_turhal.jpg"), "Turhal Temizer", new {border="4px"})%>
</asp:Content>

İşlemlerimiz sonucunda ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.



Yazımızda detaylı olarak view kavramına, Html Helper 'a ve kendi HTML helper metotlarımızı oluşturmayı detaylı bir biçimde incelemeye çalıştık. Bir sonraki Asp.Net MVC Framework yazımızda Model kavramını incelemeye çalışacağız.

Herkese mutlu günler diliyorum.

Cumartesi, Mayıs 23, 2009

Turkcelliyseniz Outlook 2007 SMS ve MMS Atıyor

Microsoft Office Outlook 2007 kullanıyorsanız https://oms.turkcell.com.tr sayfasından gerekli ayarları yaptıklarında bilgisayarınızdan dilediğiniz gibi SMS ve MMS gönderebilirsiniz. Ayrıca, Outlook 2007 Mobil Adres Defteri içinde tanımlanmış gruplara toplu SMS gönderebilirsiniz.

Not: E-SMS ‘ler normal şartlara göre %50 indirimli gönderilmektedir.

Cuma, Mayıs 22, 2009

Asp.Net MVC Framework - Controller ve Action Kavramı

Asp.Net MVC Framework web projesi şablonunu incelerken başlattığımız yazı dizimize Controller katmanına daha detaylı değinerek devam ediyor olacağız.

MVC Framework ‘te en önemli parçalarından biride Controller ‘dır. MVC patterninde son kullanıcılar tarafında yapılan istekler doğrultusunda route map yardımıyla gerekli controller sınıfına yönlendirerek işlemleri gerçekleştirmeye başlatır. Controller üzerinde modelle ilişkili olarak veri tabanı işlemleri, yönlendirme işlemleri, hesap işlemleri gibi bir web sitesi için en temel işlemlerin yapıldığı katmandır.

Controller ‘ı Anlamak

Asp.Net MVC ‘ de kullanıcılar tarafında gelen istekleri alan işleyen ve geri ileten katman olarak tanımlayabiliriz. İnternet tarayıcısında parçalı olarak her controller için ayrı bir istek yapılır. Ufak bir örnek adres üzerinden değinmek gerekirse;

http://localhost/Urun/Index/7 başarılı bir gösterim olabilir.

Controller adı adres çubuğunda Urun olarak geçmektedir. Bu Controllers\ klasörünün alt dizininde yer alan UrunController.cs sınıfından gelmektedir. Bu sınıf gelen isteklere karşı gerekli sonuçları döndürmek için kullanılmaktadır. Controller ların bir diğer özelliği ise yapılan bir işlem sonrasında işlenecek daha parçalar var ise başka bir controller sınıfına aktarmaktadır.

Basit olarak UrunController.cs sınıfına göz atalım;

Controller\UrunController.cs
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Mvc.Ajax;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class UrunController : Controller
    {
         //
         // GET: /Urun/

         public ActionResult Index()
         {
              // Add action logic here
              return View();
          }

     }
}

Harici olarak oluşturulan controller sınıfları System.Web.Mvc.Controller sınıfı miraslanarak oluşturulmaktadır. Ayrıca controller sınıflarında oluşturulan metotlarda en çok dikkatimizi çeken Action kullanımıdır.

Action ‘ı Anlamak

Controller sınıflarını daha da işlevsel kılan Action kullanımıdır. Son kullanıcıdan gelen istek doğrultusunda hangi işlemi yapacağını belirtilen controller sınıfında yer alan metodlar yani action ‘lar yapmaktadır.

http://localhost/Urun/Index/7 adres çubuğunda Urun kontrollerken Index/7 belirtilen meto da 7 parametresine göre işlem yapması anlamına gelmektedir.

Controller ‘ı incelerken vermiş olduğumuz kod bloğunu örnek olarak kullanırsak, UrunController sınıfında yer alan Index() metodunu action ‘dır. Action public metot olmalıdır. C# metodları varsayılan olarak private oluşturulmaktadır. Bu sebepten ötürü action metotlarının public olarak belirtilmesi gerekmektedir.

Action metotlarının aşırı yüklenmesi kabul gören bir kullanım biçimi değildir. Action özellikle daha özelleştirilmiş kullanıma odaklandığı için benzer metot isimleri ile birden fazla işlem yapılması çalışma zamanında sorunlara sebep olabilmektedir.

Action Result ‘ı Anlamak

Controller da kullanılan action lar action result ile geri dönüşleri vardır.

1. ViewResult: HTML ve Markup sunar (Represent).
2. EmptyResult: Sunumu sonlandırır.
3. RedirectResult: Sunulan linki yeni bir adrese yönlendirmeye yarar
4. JsonResult: Java Script Object ‘leri Ajax ile birlikte kullanılabilir bir duruma getirir.
5. JavaScriptResult: Java Script leri sayfada kullanılabilir biçimde sunar.
6. ContentResult: Metin içeriği sunar.
7. FileContentResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Binary içerik ile).
8. FilePathResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Dosya yolu ile).
9. FileStreamResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Stream dosyalar için).
View result kullanılarak hazırlanmış bir metoda göz atalım.

Controller\KitapController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class KitapController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Action sonucunda ViewResult ile HTML view ‘e dönecektir. Index() metodunda view adına göre geri dönüşü yapacaktır.

ViewResult() ve View() metotları Controller sınıfında türetilerek oluşturulmuştur. Controller ‘ın temel sınıfları;

1. View: Action sonucunda ViewResult ‘a yönlendirilir.
2. Redirect: Action sonucunda RedirectResult ‘a yönlendirilir.
3. RedirectToAction: Action sonucundan RedirectToRouteResult ‘a yönlendirilir (action yardımıyla yönlendirilir).
4. RedirectToRoute: Action sonucunda RedirectToRouteResult ‘a yönlendirilir (route yardımıyla yönlendirilir).
5. Json: JsonResult döndürür.
6. JavaScriptResult: JavaScriptResult döndürür.
7. Content: Action işlemi sonucunda ActionResult döndürür.

İnternet tarayıcılarında Controller üzerinde action çağırıldığında View() metodu kullanılmaktadır. Kullanılan bir diğer Action metodu ise RedirectToAction ‘dır. Bu metot yapılan işlemler doğrultusunda geri dönülmesi gerekiyorsa kullanılmaktadır.

Eğer ki Details metodunda ki id parametresine gelen değer HasValue ‘dan farklıysa bizim belirttiğimiz bir view HTML sayfaya yönlendirilmesini talep eden bir controller sınıfı hazırlayalım.

Controller\KullaniciController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class KullaniciController : Controller
    {
        public ActionResult Details(int? id)
        {
              if (!id.HasValue)
                   return RedirectToAction("Index");
              return View();
        }

        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Şimdi vereceğimiz örnek ise içeriklerin gösterimi ile ilgili. Index metodunda ContentResult metodunu kullanarak belirtilen içerisi göstermektedir.

Controller\DurumController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class DurumController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return Content("Merhaba Dunya!!!");
        }
    }
}

İçeriği ContentResult metodu da bizim girebilmemiz dışında oluşturulan metotların geri dönüş değerlerine göre de otomatik olarak belirtilebilmesi mümkündür.

Controller\IsController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class IsController : Controller
    {
        public DateTime Index()
        {
             return DateTime.Now;
        }
    }
}

Index() metodunda action olarak DateTime nesnesini geri dönüş değeri almaktadır. İnternet tarayıcısında DateTime ‘ın geri dönüş değeri metin olarak View sayfada gösterilmektedir.

Controller Oluşturuyoruz…

Asp.Net MVC Framework ‘te Controllerları nerelerden nasıl ekleyebileceğimize ve detaylarını inceleyerek yazımıza devam ediyoruz. Bu işlemlerimizi Visual Studio geliştirme ortamı üzerinde örneklerimizi yapıyor olacağız.

Menü üzerinde Projeye Menü Eklenmesi

MVC Framework web projesi şablonu ile oluşturulmuş proje üzerinde yeni bir controller sınıfı eklemek için Controllers klasörünün üzerinde fare ile sağ tıklama ile Add->New -> Controller yolunu izleyerek ekleyebilmemiz mümkündür.



Sonrasında karşımıza controllerin adını gireceğimiz bir ekran çıkmaktadır.



Controller\PersonelController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class PersonelController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Action Metotunun İskeleti

Biraz önce anlattığımız gibi kolay bir şekilde controller sınıfı ekleyebilmemiz mümkündür. Anlattığımız temel işlemlerin dışında bir de Create, Update ve Details Action metotlarını da basitçe ekleyebilmemiz mümkündür. Sadece yapmamız gereken Controller adını verdiğimiz ekranda senaryolarında oluşmasını isteyip istemediğimizi soran bölüme onay vermek olacaktır.



Seçeneği onaylayığ UrunController sınıfını ekle dediğimizde aşağıdaki sınıfı bize Visual Studio otomatik olarak oluşturmaktadır.

Controller\UrunController.cs
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Mvc.Ajax;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class UrunController : Controller
    {
        //
        // GET: /Urun/

        public ActionResult Index()
        {
            return View();
         }

         //
         // GET: /Urun/Details/5

         public ActionResult Details(int id)
         {
             return View();
         }

         //
         // GET: /Urun/Create

         public ActionResult Create()
         {
             return View();
         }

         //
         // POST: /Urun/Create

         [AcceptVerbs(HttpVerbs.Post)]
         public ActionResult Create(FormCollection collection)
         {
             try
             {
                   // TODO: Add insert logic here

                  return RedirectToAction("Index");
              }
              catch
              {
                  return View();
              }
          }

          //
          // GET: /Urun/Edit/5

          public ActionResult Edit(int id)
          {
               return View();
           }

           //
           // POST: /Urun/Edit/5

          [AcceptVerbs(HttpVerbs.Post)]
          public ActionResult Edit(int id, FormCollection collection)
          {
              try
              {
                   // TODO: Add update logic here

                   return RedirectToAction("Index");
              }
              catch
              {
                     return View();
               }
          }
     }
}

Oluşturulan sınıf yardımıyla Index, Details, Update, Edit gibi temel veri tabanı işlemleri daha hızlı hazırlayabilmemize olanak tanır.

Controller Sınıfı Oluşturmak

Şu ana kadar sürekli olarak ya daha önceden oluşturulmuş olan controller sınıflarını inceledik ya da Visual Studio yardımıyla kolayca oluşturduk. Şimdi ise boş bir sınıf oluşturarak kendimiz bir controller sınıfı nasıl oluşturabileceğimizi incelemeye çalışalım.

Visual Studio ‘da controllers sınıfına sınıfımızı el ile ekliyoruz. Şimdi yapacağımız adımlara bir göz atalım.

1. Controllers klasörüne bir sınıf ekliyoruz.
2. Eklemiz olduğumuz sınıfın adı muhakkak Controller ile bitmelidir.
3. Sınıfı düzenlerken System.Web.Mvc.Controller ile miraslaşması gerekmektedir.

Bu işlemleri tamamladığımızda kendimiz sorunsuzca bir controller sınıfı oluşturmuş oluruz.



Controller\YaziController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class YaziController : Controller
    {
        public string Index()
        {
            return "Merhaba Dunya!!!";
        }
    }
}

Index() metodunu internet tarayıcısı üzerinde çağırmak istediğimizde http://localhost:40700/yazi adresini belirtmeniz yeterli olacaktır. Bize Merhaba Dünya!!! Sonucunu döndürecektir.

Not: localhost:40700 ‘deki 40700 port numarasıdır. Bu numara her yeni bir Asp.Net Development Server oluşturulduğunda birbirinden farklı bir biçimde oluşturulabilir. Eğer değişmesini istemiyorsanız projenin özelliklerinden statik olmasını sağlar ya da web sayfanızı localhost altına alıp hiç port numarasına gerek kalmadan kullanabilirsiniz.

Action Oluşturuyoruz…

Yazımız boyunca controller sınıflarının ne işe yaradığını detaylı bir şekilde öğrendik. Şimdi ise yeni bir controller action nasıl oluşturulur, özellikleri nelerdir incelmeye çalışıyor olacağız.

Controller sınıfları içerisinden gelen istekler doğrultusunda işlemler action metotları ile gerçekleştirilir. Şimdi action metotlarının nasıl oluşturulabildiğini incelemeye çalışalım.

Controller Action Ekliyoruz…

HomeController sınıfının içerisine Index() action metodunun dışında birde MerhabaDe() action metodunu oluşturuyoruz. Şimdi bu değişikliği hemen yapalım. J

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }

        public string MerhabaDe()
        {
            return "Merhaba";
        }
    }
}

Action metot oluştururken dikkat etmemiz gereken kriterler aşağıdaki gibidir.

• Bu metot public(genel) olmalıdır .
• Metot statik olamaz.
• Metodun bir uzantısı olamaz.
• Metoda ilişkin bir yapıcı, alıcı ya da verici olamaz
• Metotta açık genel türleri olamaz.
• Bu metot controller temel alınarak hazırlanmış bir metot değildir.
• Metot parametreleri Ref veya out içeremez.

Controller action metotları geri dönüş değerleri olarak string, DateTime gibi tipleri alabilirler. Asp.Net MVC Framework string olmayan bir action metot parametresini tarayıcı tarafında string değer gönderildiği durumlarda dönüştürme işlemini yapamaz ve hata mesajı verir.

Action metotlarda kullanılacak parametrelerde boş değer de gelme olasılığını düşünerek tipler nullable olarak belirlenir.

Genel bir action metodu oluşturalım. Fakat bu oluşturma işleminde bu metoda action değilsin diyerek bir de çelişkiye sebep olduralım. Bu durumda controller ı ve action adının çağırdığımız durumda bize nasıl bir tepki vereceğine hep bir birlikte bir göz atalım.

Controller\SirketController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [NoAction]
    public class SirketController : Controller
    {
        public string SirketSirri()
        {
            return "Bu bilgi şirket sırrıdır.";
        }
    }
}

İnternet tarayıcımızda Sirket/SirketSirri yazarak action metodumuzu çağırdığımızda nasıl bir tepki ile karşılaşacağımıza göz atalım.

Gördüğünüz üzere Sirket controlleri ve SirketSirri() metodu olduğu halde bize isteğiniz bulunamamaktadır gibi hata mesajı vermektedir. Bunun sebebi Action metodumuzun başına sen action değilsin dememizden kaynaklanmaktadır.

Bir yazımızın daha sonuna geldik. Bu yazımızı da Controller sınıflarını ve action metotlarını detaylı bir biçimde incelemeye çalıştık.

Herkese mutlu günler diliyorum.

Perşembe, Mayıs 21, 2009

Asp.Net MVC Framework – Route Kavramı

Asp.Net MVC Framework ile uygulamaların en sık kullanılan özelliklerden biridir Asp.Net Routing. Sayfa çağrımlarında ve Controller ile haberleşme esnasında kullanılmaktadır. Proje içerisinde Global.asax dosyasına eklenmektedir. MVC uygulamalarında sayfa istekleri doğrultusunda yapılan işlemler routing temeli göze alınarak gerçekleştirilmektedir.

Asp.Net Route Kullanımı

MVC Framework ile geliştirilmiş olan web projesi şablonunda routing en temelde iki dosyada kullanılmaktadır. Bunlardan birincisi Web.config diğeri ise Global.asax dosyasındadır. Bu dosyalardan yer alan routing yapısı, son kullanıcılar tarafında yapılan istekler doğrultusunda Controller/Action/ID modelini ele alarak işlemesine olanak tanımaktadır.

Birincisi, web.config içerisinde bizlere sunulan dosyaları inceleyeceğiz. Bu bölümde Asp.Net Routing için konfigürasyonu yer almaktadır. Özellikle konfigürasyon dosyasında; system.web.httpModules ile ilgili seçimler, system.web.httpHandlers ile ilgili seçimler, system.webserver.Modules ile ilgili seçimler ve system.webServer.Handlers ile ilgili seçimler yer almaktadır. Config dosyasında yukarıda belirttiğimiz seçimleri silmemiz durumunda uzun zaman boyunca birçok işlem üzerine uğraşmamız gerekecektir. Bu sebepten ötürüdür ki silinmesi kesinlikle önerilmemektedir.

İkincisi ile uygulama içerisindeki Global.asax dosyasının içerisinde route table oluşturulmasıdır. Bu dosyada oluşturulan route yapısı Controller/Action/ID mantığını baz alarak oluşmuştur.

Global.asax
ausing System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Web;
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Routing;

namespace MvcApplication1
{
     // Note: For instructions on enabling IIS6 or IIS7 classic mode,
     // visit http://go.microsoft.com/?LinkId=9394801

    public class MvcApplication : System.Web.HttpApplication
    {
          public static void RegisterRoutes(RouteCollection routes)
          {
              routes.IgnoreRoute("{resource}.axd/{*pathInfo}");

              routes.MapRoute(
                    "Default",                                                              // Route name
                    "{controller}/{action}/{id}",                                    // URL with parameters
                    new { controller = "Home", action = "Index", id = "" }    // Parameter defaults
              );
          }

          protected void Application_Start()
          {
               RegisterRoutes(RouteTable.Routes);
          }
     }
}

MVC uygulaması ilk başlatıldığında Application_Start() metodu çağırılır. Bu metodu RegisterRoutes() metodunu çağırır. RegisterRoutes() metodunda route table oluşturulmuştur. Kısaca uygulamamız ilk başladığı andan uygulamayı durdurana kadar geçen süreçte sürekli olarak Route Table işlemi gerçekleştirilmektedir.

Varsayılan Route Table isminde “default” geçendir. Bu tek yönlü yönlendirme olarak ta gösterilmektedir. Varsayılan Route Table ilk internet penceremizin adres çubuğuna yazılacak olan url için ilk olarak controller name ‘i alır. Bir sonraki parametre olarak action ‘ı üçüncü ve son parametre olarak da id parametresini almaktadır. Daha önce değindiğimiz MVC yazılarında da görmüş olduğumuz örnekleri de hatırlarsak veri tabanından yararlanarak gösterdiğimiz verilerin detaylarını göstermek istediğimizde ilişkisel olan controller name, bu istek doğrultusunda ne tür bir işlem yapılacağına ilişkin action name gelir. En son olarak ta çağırılan kayda ilişkin id değerinden yararlanarak istediğimiz gerçekleştirmiş olur.

MVC Framework kullanarak geliştirdiğimiz projeleri çalıştırdığımızda ve herhangi bir yere istekte bulunduğumuz adres çubuğuna yazılacak olan url aşağıdakine benzeyecektir.

/Home/Index/3

Yukarıdaki örneğimizi default Route map ‘i göz önüne olarak parçalara ayırırsak;

Controller = Home
Action = Index
Id = 87

Şeklinde olacaktır.

Bu durumda yapılan istek adres çubuğunda URL/Home/Index/3 biçiminde gözükecektir. Peki bu bize programlama konusunda nasıl bir istekte bulunmuştur. En temel mvc mantığını hatırlamak gerekirse, son kullanıcı tarafında yapılan istekler yapılacak iş (action) bazlı olarak gerekli olan controller sınıfına gönderilir. Sınıflarda ilişkili metod bulunarak işlem gerçekleşir ve devam tamamlanır. Bu durumda adres çubuğunda yer alan url home controller sınıfının içerisindeki Index metodunu bulur ve aşağıdaki biçimde işleyebilmesine olanak tanır.

HomeController.Index(87)

Bu işlem sonucunda sayfada 3 nolu kayda ilişkin veriler gösterilir (Tabii bu id sonucunda gerekli değerlerin gelmesi için bir işlem yapılmışsa).

HomeController içerisinde yer alan Index() metodunu incelemek gerekirse; Yapılan istek sonucunda iki türlü istek alabilmemiz mümkündür. Bunlardan birincisi ID alanının boş olması, ikincisi ise parametre almasıdır. Varsayılan olarak parametresiz gelmektedir. Bunun sebebi herhangi bir veri olmadığı durumlarda null tip almayan bir parametre kullanılırsa hata vereceğinden ötürüdür.

Varsayılan Index metodu aşağıdaki gibidir.

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Yukarıdaki kod parçasında da göreceğiniz üzere Index metodunda bir parametre alınmamıştır. Bu tür kullanımlarda ID istekleri es geçilerek işlem yapılacaktır.

Bir diğer kullanım seçeneği string parametre alarak kullanılmasıdır. Bu da değer gelmeme ihtimali olan durumlar için ideal bir kullanım seçeneğidir. Çünkü string te boş değer alarak işlem yapabilmektedir.

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index(string id)
        {
            return View();
        }
    }
}

Bu tür kullanımlarda ID parametresi boş geçildiği durumlarda String.Empty değerini alır işlemini ona göre devam ettirir. Aksi durumda değer girildiğinde ise girilen değere göre işlem yapar.

Bir diğer kullanım şekli integer bir ID parametresi kullanmaktadır. Integer kullanımını da iki şekilde değerlendirmek gerekiyor. İlk olarak nullable tipteki parametreye göz atalım.

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index(int? id)
        {
            return View();
        }
    }
}

Yine kullanıcı tarafında gelen istekte ID parametresinin boş geçilebilme ihtimalini düşünerek int olan id ‘yi nullable yaptık. Bu durumda eğer ki id parametresi boş gelirse bizden herhangi bir soru sormayacak ve varsayılan sayfaya yönlendirecektir. Aksi durumda ise alınan değere göre işlemi gerçekleştirecek ve bize istediğimiz sonucu sunacaktır.

Değineceğimiz son kullanım şekli integer tip alan bir parametre şekli olacaktır.

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index(int id)
        {
            return View();
        }
    }
}

Bu tür kullanımlarda kullanıcı tarafından yapılan istekler doğrultusunda gerekli ID parametresini uygulama değerlendirerek istediğimiz sonucu verecektir. Fakat olumsuz bir yönü olmaktadır. Eğer ki gönderilen istekte Id parametresi yok ise sorun ile karşı karşıya kalmış bulunuyoruz. MvcAction sınıfı null tipleri kabul etmemektedir. Bu sebepten ötürü de kullanıcılar tarafında id parametresi boş olan bir istek gönderildiğinde uygulamamız hata verecektir. Hata mesajında ise yukarıda da belirttiğimiz gibi “kullandığınız tipin null değer alabilmesi gerekmektedir. Eğer ki bu tipi kullanmaya devam etmek istiyorsanız nullable bir tip kullanınız” şeklinde bir mesaj alacağız.



Genel olarak ilk konumuzu toparlamak gerekirse; MVC şablonu ile geliştirilen projeler sayfa yönlendirme işlemleri Asp.Net Routing ile yaptıklarını, web.config ve Global.asax içerisinde bilgilerinin tutulduğunu ve son olarak ta routing ‘e talepte bulunan metotların alabileceği tipleri incelemeye çalıştık.

Not: Yaptığınız işlemler sonucunda hala parametre almıyor ya da sayfa bulunamadı hatası veriyorsa oluşturduğunuz controller sınıfına ilişkin view ‘ı oluşturarak sorunu çözebilirsiniz.

Custom Routing Oluşturma

MVC patterninin ile gelen en temel özelliklerinden biri olan Asp.Net Routingin temel olarak nasıl kullanılacağını detaylı olarak inceledik. Şimdi değineceğimiz konu ise bize sunulan Controller/Action/ID routing map ‘inin dışında harici bir routing ‘i nasıl oluşturacağımızdır.

Web uygulamaları geliştirirken kesinlikle sürekli olarak id parametresine göre işlem yapmayız. Başka bir yapı için başka bir parametre üzerinde de işlem yapabilmemiz mümkündür. Örneğin, makalelerin yayınlandığı bir topluluk sitesini düşünelim ve biz bu makaleleri id bazlı değil de tarih bazlı göstermek istiyoruz. Bu durumda MVC ‘nin bize varsayılan olarak sunduğu yapı işimize yaramayacaktır. Farklı çözümler üretmemiz gerekecektir. Bu durumda yapmamız gereken kendimize ayrı bir route map oluşturmak olacaktır.

Bu işlemi diğer route maplerinde bir arada olduğu Global.asax dosyası üzerinde gerçekleştireceğiz.

Gerçekleşecek işlem sonucunda Arsiv/25-12-2009 ‘u internet penceremizde adres satırına eklediğimizde istediğimiz karşılanmış ve sayfa getirilmiş olacaktır. Fakat unutulmaması gereken bir konu vardır ki tarihi DateTime tipinden çağıracağımız için tam olarak uygun bir veriyi uygulamaya göndermemiz gerekecektir.

Kendimize özel routing map eklediğimiz global.asax dosyası aşağıdaki gibi olacaktır.

Global.asax
ausing System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Web;
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Routing;

namespace MvcApplication1
{
     // Note: For instructions on enabling IIS6 or IIS7 classic mode,
     // visit http://go.microsoft.com/?LinkId=9394801

    public class MvcApplication : System.Web.HttpApplication
    {
          public static void RegisterRoutes(RouteCollection routes)
          {
              routes.IgnoreRoute("{resource}.axd/{*pathInfo}");

              routes.MapRoute(
                     "Makale",
                     "
Arsiv/{yayinlanmaTarihi}",
                     new { controller = "Arsiv", action = "Tarih" }
              );


              routes.MapRoute(
                    "Default",                                                              // Route name
                    "{controller}/{action}/{id}",                                    // URL with parameters
                    new { controller = "Home", action = "Index", id = "" }    // Parameter defaults
              );
          }

          protected void Application_Start()
          {
               RegisterRoutes(RouteTable.Routes);
          }
     }
}

Makaleler uygulamamız için gerekli olacak route map oluşturulmuş durumdadır. Artık istediğimiz bir controller sınıfında oluşturacağımız metotlar yardımı ile bunu kullanabiliriz. Kullanabileceğimiz örnek adres tiplerini yazmak gerekirse;

Arsiv/10-12-2009
Arsiv/19-07-1987
Arvis/MVC

Örnek olarak değerlendirilebilir. Fakat biz route ‘ı DateTime tipinden çağıracağımızı belirttiğimiz için Arsiv/MVC adresinde hata almamız yüksek ihtimaldir.

ArsivController.cs isimli controller sınıfımızı oluşturarak aşağıdaki metodu oluşturuyoruz.

Controller\ArsivController.cs
Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public string Tarih(DateTime? yayinlanmaTarihi)
        {
            return "Makalenizin yayinlanma tarihi" + yayinlanmaTarihi.ToString();
        }
    }
}

Metod yardımıyla route ‘ı kullanabilmemiz mümkündür. Adres çubuğuna yanlış bir değer girmemiz durumunda ise girdiğimiz değeri dönüştüremeyeceğine ilişkin hata mesajını verecektir. Ayrıca null tip almasına karşında DateTime tipini nullable olarak belirtmemiz gerekmektedir.



DateTime tipinin dışında ve boş girdiğimiz değerlerde bize bu hata mesajını verecektir. Boş değer girdiğimiz zaman hata vermesini önlemek amacıyla yapmamız gereken en basit işlem nullable tip kullanmak olacaktır. Bu işlem sonucunda boş girdiğimiz anlar için hata mesajından kurtulmuş olacağız.

Routing i daha aktif bir şekilde kullanmamız ActionResult sınıfını da kullanarak işlemi yapmaktadır. Gerekli veri tabanı veya diğer işlemleri gerçekleştirdiğimizde bize gerekli sayfaya yönlendirir. Bu işlemler sonucunda da oluşturduğumuz custom routing yapıyı daha iyi kullanabilmemiz mümkün olacaktır.

Not: Yaptığınız işlemler sonucunda hala parametre almıyor ya da sayfa bulunamadı hatası veriyorsa oluşturduğunuz controller sınıfına ilişkin view ‘ı oluşturarak sorunu çözebilirsiniz.

Route Oluşturma Kısıtları

Yazımızda şu ana kadar Route genel yapısını ve kendimize özgü route ları nasıl oluşturabileceğimizi incelemeye çalıştık.

Route table oluşturmak istediğimizde projemizin içerisinde yer alan global.asax dosyasının içerisine oluşturuyoruz. Ayrıca bu dosya içerisinde varsayılan olarak işlemlerimizde kullanmak üzere route map yer almaktadır. Şimdi ise route map oluştururken dikkat etmemiz gereken noktalara değinmeye çalışacağız.

İnternet tarayıcımız üzerinden istekte bulunduğumuzda işlemleri algılaması için gerekli yazım kuralları vardır. İlk olarak bu kurallara göz atalım.

Global.asax
ausing System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Web;
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Routing;

namespace MvcApplication1
{
     // Note: For instructions on enabling IIS6 or IIS7 classic mode,
     // visit http://go.microsoft.com/?LinkId=9394801

    public class MvcApplication : System.Web.HttpApplication
    {
          public static void RegisterRoutes(RouteCollection routes)
          {
              routes.IgnoreRoute("{resource}.axd/{*pathInfo}");

              routes.MapRoute(
                     "Urun",
                     "Urun/{urunId}",
                     new { controller = "Urun", action = "Detay" }
              );


              routes.MapRoute(
                    "Default",                                                              // Route name
                    "{controller}/{action}/{id}",                                    // URL with parameters
                    new { controller = "Home", action = "Index", id = "" }    // Parameter defaults
              );
          }

          protected void Application_Start()
          {
               RegisterRoutes(RouteTable.Routes);
          }
     }
}

Yukarıda verdiğimiz kod bloğu yardımıyla kısıtlarımızı açıklamaya başlayalım. İlk kısıdımız route ismi ile ilgili. Örneğimiz için route ismi Urun ‘dür. Urun ‘u controller sınıfının isminden almaktadır. UrunController isimli controller sınıfının adı olan Urun kullanılmaktadır.

Controller\UrunController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Detay(int urunId)
        {
            return View();
        }
    }
}

Controller sınıfının içerisinde Route ile map edilmesi için hazırlanan metoda dikkat edelim. Bu tür metotların oluştururken dikkat etmemiz gereken en temel koşul route table belirttiğimiz yolların tam olarak eşleşmesidir. Oluşturulan metodun adı ile route map de belirtmiş olduğumuz action ‘nın aynı olması ve action ile belirtilen şu parametre ile gelecek denilen değerinde aynı olması gerekmektedir. Bu tür hazırlanmış örnek yukarıdaki kod parçasında yer almaktadır.

Bu işlemlerimiz sonucunda internet penceremizin adres çubuğuna;

• URL/Urun/3
• URL/Urun/9
• URL/Urun/12121

Kabul edilirken,

• URL/Urun/Araba
• URL/Urun/10–10–2008

Kabul görmemektedir. Kabul görmeyen parametrelerden biri ile uygulamamızı denersek aşağıdaki gibi bir sonuç ile karşılaşırız.



Hatalı parametre girdiğimiz durumda “girdiğiniz parametreyi dönüştüremiyorum, parametre sonucunda parametrenize boş değer dönüyor” gibi bir mesaj vermektedir. Boş değer girme sorununu parametrenin tipini nullable girerek çözebiliriz.

Not: Yaptığınız işlemler sonucunda hala parametre almıyor ya da sayfa bulunamadı hatası veriyorsa oluşturduğunuz controller sınıfına ilişkin view ‘ı oluştururak sorunu çözebilirsiniz.

Yazımız boyunca MVC Framework 'te sıklıkla kullanılan Asp.Net Routing yapısını detayları ile incelemeye çalıştık.

Herkese mutlu günler diliyorum.