C#Nedir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
C#Nedir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Pazartesi, Ağustos 10, 2009

C#Nedir? Yeni Yüzü ile Karşınızda

Benim de editörleri arasında yer aldığım C#Nedir?com siteisi uzun süren yenilenme sürecini tamamlamıştır. Bildiğiniz üzere yıllar .Net ile sizlere en son teknolojiler ile ilgili güncel ve bi o kadar da kaliteli içerik sunmayı amaçlayan sitemiz asp ile yayın hayatını sürdürmekteydi. Bizlerde uzunca bir süredir asp.net ile sayfanın yeniden hazırlanmasını düşünüyorduk ve sonunda bu süreç tamamlanmış ve sizlerin kullanımına hazır bir duruma gelmiştir. C#Nedir?com

8. yılını kutlayan sitemiz bu yeni görünümüne yeni özelliklerde eklenmiştir. Hepinizin beğeni ile takip ettiğiniz .Net TV bölümünde yer alan vidyoları artık RIA (Silverlight) ile hazırlanmış olan sol bölümde hemen izleyebilme olanağına sahip olacaksınız. Ayrıca Serbet Köşe, Canlı Köşe ve Blogroll bölümleri de sizlerin kullanımına sunulmuştur.

Ayrıca sizlerden biz editörlere sorulan en sık soru nasıl yazar ve editör olabiliriz ile ilgilidir. Bu konuda Burak Selim Şenyurt kendi blogunda çok güzel bir yazı hazırlamıştır. Bu yazıyı okuyarak aklınıza takılan soruları giderebilmeniz mümkündür.

Yeni görünüm ile ilgili yorumlarınızı bekliyoruz…

Cuma, Mayıs 22, 2009

Asp.Net MVC Framework - Controller ve Action Kavramı

Asp.Net MVC Framework web projesi şablonunu incelerken başlattığımız yazı dizimize Controller katmanına daha detaylı değinerek devam ediyor olacağız.

MVC Framework ‘te en önemli parçalarından biride Controller ‘dır. MVC patterninde son kullanıcılar tarafında yapılan istekler doğrultusunda route map yardımıyla gerekli controller sınıfına yönlendirerek işlemleri gerçekleştirmeye başlatır. Controller üzerinde modelle ilişkili olarak veri tabanı işlemleri, yönlendirme işlemleri, hesap işlemleri gibi bir web sitesi için en temel işlemlerin yapıldığı katmandır.

Controller ‘ı Anlamak

Asp.Net MVC ‘ de kullanıcılar tarafında gelen istekleri alan işleyen ve geri ileten katman olarak tanımlayabiliriz. İnternet tarayıcısında parçalı olarak her controller için ayrı bir istek yapılır. Ufak bir örnek adres üzerinden değinmek gerekirse;

http://localhost/Urun/Index/7 başarılı bir gösterim olabilir.

Controller adı adres çubuğunda Urun olarak geçmektedir. Bu Controllers\ klasörünün alt dizininde yer alan UrunController.cs sınıfından gelmektedir. Bu sınıf gelen isteklere karşı gerekli sonuçları döndürmek için kullanılmaktadır. Controller ların bir diğer özelliği ise yapılan bir işlem sonrasında işlenecek daha parçalar var ise başka bir controller sınıfına aktarmaktadır.

Basit olarak UrunController.cs sınıfına göz atalım;

Controller\UrunController.cs
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Mvc.Ajax;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class UrunController : Controller
    {
         //
         // GET: /Urun/

         public ActionResult Index()
         {
              // Add action logic here
              return View();
          }

     }
}

Harici olarak oluşturulan controller sınıfları System.Web.Mvc.Controller sınıfı miraslanarak oluşturulmaktadır. Ayrıca controller sınıflarında oluşturulan metotlarda en çok dikkatimizi çeken Action kullanımıdır.

Action ‘ı Anlamak

Controller sınıflarını daha da işlevsel kılan Action kullanımıdır. Son kullanıcıdan gelen istek doğrultusunda hangi işlemi yapacağını belirtilen controller sınıfında yer alan metodlar yani action ‘lar yapmaktadır.

http://localhost/Urun/Index/7 adres çubuğunda Urun kontrollerken Index/7 belirtilen meto da 7 parametresine göre işlem yapması anlamına gelmektedir.

Controller ‘ı incelerken vermiş olduğumuz kod bloğunu örnek olarak kullanırsak, UrunController sınıfında yer alan Index() metodunu action ‘dır. Action public metot olmalıdır. C# metodları varsayılan olarak private oluşturulmaktadır. Bu sebepten ötürü action metotlarının public olarak belirtilmesi gerekmektedir.

Action metotlarının aşırı yüklenmesi kabul gören bir kullanım biçimi değildir. Action özellikle daha özelleştirilmiş kullanıma odaklandığı için benzer metot isimleri ile birden fazla işlem yapılması çalışma zamanında sorunlara sebep olabilmektedir.

Action Result ‘ı Anlamak

Controller da kullanılan action lar action result ile geri dönüşleri vardır.

1. ViewResult: HTML ve Markup sunar (Represent).
2. EmptyResult: Sunumu sonlandırır.
3. RedirectResult: Sunulan linki yeni bir adrese yönlendirmeye yarar
4. JsonResult: Java Script Object ‘leri Ajax ile birlikte kullanılabilir bir duruma getirir.
5. JavaScriptResult: Java Script leri sayfada kullanılabilir biçimde sunar.
6. ContentResult: Metin içeriği sunar.
7. FileContentResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Binary içerik ile).
8. FilePathResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Dosya yolu ile).
9. FileStreamResult: İndirilebilir dosyaları sunar (Stream dosyalar için).
View result kullanılarak hazırlanmış bir metoda göz atalım.

Controller\KitapController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class KitapController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Action sonucunda ViewResult ile HTML view ‘e dönecektir. Index() metodunda view adına göre geri dönüşü yapacaktır.

ViewResult() ve View() metotları Controller sınıfında türetilerek oluşturulmuştur. Controller ‘ın temel sınıfları;

1. View: Action sonucunda ViewResult ‘a yönlendirilir.
2. Redirect: Action sonucunda RedirectResult ‘a yönlendirilir.
3. RedirectToAction: Action sonucundan RedirectToRouteResult ‘a yönlendirilir (action yardımıyla yönlendirilir).
4. RedirectToRoute: Action sonucunda RedirectToRouteResult ‘a yönlendirilir (route yardımıyla yönlendirilir).
5. Json: JsonResult döndürür.
6. JavaScriptResult: JavaScriptResult döndürür.
7. Content: Action işlemi sonucunda ActionResult döndürür.

İnternet tarayıcılarında Controller üzerinde action çağırıldığında View() metodu kullanılmaktadır. Kullanılan bir diğer Action metodu ise RedirectToAction ‘dır. Bu metot yapılan işlemler doğrultusunda geri dönülmesi gerekiyorsa kullanılmaktadır.

Eğer ki Details metodunda ki id parametresine gelen değer HasValue ‘dan farklıysa bizim belirttiğimiz bir view HTML sayfaya yönlendirilmesini talep eden bir controller sınıfı hazırlayalım.

Controller\KullaniciController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class KullaniciController : Controller
    {
        public ActionResult Details(int? id)
        {
              if (!id.HasValue)
                   return RedirectToAction("Index");
              return View();
        }

        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Şimdi vereceğimiz örnek ise içeriklerin gösterimi ile ilgili. Index metodunda ContentResult metodunu kullanarak belirtilen içerisi göstermektedir.

Controller\DurumController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class DurumController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return Content("Merhaba Dunya!!!");
        }
    }
}

İçeriği ContentResult metodu da bizim girebilmemiz dışında oluşturulan metotların geri dönüş değerlerine göre de otomatik olarak belirtilebilmesi mümkündür.

Controller\IsController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class IsController : Controller
    {
        public DateTime Index()
        {
             return DateTime.Now;
        }
    }
}

Index() metodunda action olarak DateTime nesnesini geri dönüş değeri almaktadır. İnternet tarayıcısında DateTime ‘ın geri dönüş değeri metin olarak View sayfada gösterilmektedir.

Controller Oluşturuyoruz…

Asp.Net MVC Framework ‘te Controllerları nerelerden nasıl ekleyebileceğimize ve detaylarını inceleyerek yazımıza devam ediyoruz. Bu işlemlerimizi Visual Studio geliştirme ortamı üzerinde örneklerimizi yapıyor olacağız.

Menü üzerinde Projeye Menü Eklenmesi

MVC Framework web projesi şablonu ile oluşturulmuş proje üzerinde yeni bir controller sınıfı eklemek için Controllers klasörünün üzerinde fare ile sağ tıklama ile Add->New -> Controller yolunu izleyerek ekleyebilmemiz mümkündür.



Sonrasında karşımıza controllerin adını gireceğimiz bir ekran çıkmaktadır.



Controller\PersonelController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class PersonelController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }
    }
}

Action Metotunun İskeleti

Biraz önce anlattığımız gibi kolay bir şekilde controller sınıfı ekleyebilmemiz mümkündür. Anlattığımız temel işlemlerin dışında bir de Create, Update ve Details Action metotlarını da basitçe ekleyebilmemiz mümkündür. Sadece yapmamız gereken Controller adını verdiğimiz ekranda senaryolarında oluşmasını isteyip istemediğimizi soran bölüme onay vermek olacaktır.



Seçeneği onaylayığ UrunController sınıfını ekle dediğimizde aşağıdaki sınıfı bize Visual Studio otomatik olarak oluşturmaktadır.

Controller\UrunController.cs
using System.Web.Mvc;
using System.Web.Mvc.Ajax;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    public class UrunController : Controller
    {
        //
        // GET: /Urun/

        public ActionResult Index()
        {
            return View();
         }

         //
         // GET: /Urun/Details/5

         public ActionResult Details(int id)
         {
             return View();
         }

         //
         // GET: /Urun/Create

         public ActionResult Create()
         {
             return View();
         }

         //
         // POST: /Urun/Create

         [AcceptVerbs(HttpVerbs.Post)]
         public ActionResult Create(FormCollection collection)
         {
             try
             {
                   // TODO: Add insert logic here

                  return RedirectToAction("Index");
              }
              catch
              {
                  return View();
              }
          }

          //
          // GET: /Urun/Edit/5

          public ActionResult Edit(int id)
          {
               return View();
           }

           //
           // POST: /Urun/Edit/5

          [AcceptVerbs(HttpVerbs.Post)]
          public ActionResult Edit(int id, FormCollection collection)
          {
              try
              {
                   // TODO: Add update logic here

                   return RedirectToAction("Index");
              }
              catch
              {
                     return View();
               }
          }
     }
}

Oluşturulan sınıf yardımıyla Index, Details, Update, Edit gibi temel veri tabanı işlemleri daha hızlı hazırlayabilmemize olanak tanır.

Controller Sınıfı Oluşturmak

Şu ana kadar sürekli olarak ya daha önceden oluşturulmuş olan controller sınıflarını inceledik ya da Visual Studio yardımıyla kolayca oluşturduk. Şimdi ise boş bir sınıf oluşturarak kendimiz bir controller sınıfı nasıl oluşturabileceğimizi incelemeye çalışalım.

Visual Studio ‘da controllers sınıfına sınıfımızı el ile ekliyoruz. Şimdi yapacağımız adımlara bir göz atalım.

1. Controllers klasörüne bir sınıf ekliyoruz.
2. Eklemiz olduğumuz sınıfın adı muhakkak Controller ile bitmelidir.
3. Sınıfı düzenlerken System.Web.Mvc.Controller ile miraslaşması gerekmektedir.

Bu işlemleri tamamladığımızda kendimiz sorunsuzca bir controller sınıfı oluşturmuş oluruz.



Controller\YaziController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class YaziController : Controller
    {
        public string Index()
        {
            return "Merhaba Dunya!!!";
        }
    }
}

Index() metodunu internet tarayıcısı üzerinde çağırmak istediğimizde http://localhost:40700/yazi adresini belirtmeniz yeterli olacaktır. Bize Merhaba Dünya!!! Sonucunu döndürecektir.

Not: localhost:40700 ‘deki 40700 port numarasıdır. Bu numara her yeni bir Asp.Net Development Server oluşturulduğunda birbirinden farklı bir biçimde oluşturulabilir. Eğer değişmesini istemiyorsanız projenin özelliklerinden statik olmasını sağlar ya da web sayfanızı localhost altına alıp hiç port numarasına gerek kalmadan kullanabilirsiniz.

Action Oluşturuyoruz…

Yazımız boyunca controller sınıflarının ne işe yaradığını detaylı bir şekilde öğrendik. Şimdi ise yeni bir controller action nasıl oluşturulur, özellikleri nelerdir incelmeye çalışıyor olacağız.

Controller sınıfları içerisinden gelen istekler doğrultusunda işlemler action metotları ile gerçekleştirilir. Şimdi action metotlarının nasıl oluşturulabildiğini incelemeye çalışalım.

Controller Action Ekliyoruz…

HomeController sınıfının içerisine Index() action metodunun dışında birde MerhabaDe() action metodunu oluşturuyoruz. Şimdi bu değişikliği hemen yapalım. J

Controller\HomeController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [HandleError]
    public class HomeController : Controller
    {
        public ActionResult Index()
        {
            return View();
        }

        public string MerhabaDe()
        {
            return "Merhaba";
        }
    }
}

Action metot oluştururken dikkat etmemiz gereken kriterler aşağıdaki gibidir.

• Bu metot public(genel) olmalıdır .
• Metot statik olamaz.
• Metodun bir uzantısı olamaz.
• Metoda ilişkin bir yapıcı, alıcı ya da verici olamaz
• Metotta açık genel türleri olamaz.
• Bu metot controller temel alınarak hazırlanmış bir metot değildir.
• Metot parametreleri Ref veya out içeremez.

Controller action metotları geri dönüş değerleri olarak string, DateTime gibi tipleri alabilirler. Asp.Net MVC Framework string olmayan bir action metot parametresini tarayıcı tarafında string değer gönderildiği durumlarda dönüştürme işlemini yapamaz ve hata mesajı verir.

Action metotlarda kullanılacak parametrelerde boş değer de gelme olasılığını düşünerek tipler nullable olarak belirlenir.

Genel bir action metodu oluşturalım. Fakat bu oluşturma işleminde bu metoda action değilsin diyerek bir de çelişkiye sebep olduralım. Bu durumda controller ı ve action adının çağırdığımız durumda bize nasıl bir tepki vereceğine hep bir birlikte bir göz atalım.

Controller\SirketController.cs
using System.Web.Mvc;

namespace MvcApplication1.Controllers
{
    [NoAction]
    public class SirketController : Controller
    {
        public string SirketSirri()
        {
            return "Bu bilgi şirket sırrıdır.";
        }
    }
}

İnternet tarayıcımızda Sirket/SirketSirri yazarak action metodumuzu çağırdığımızda nasıl bir tepki ile karşılaşacağımıza göz atalım.

Gördüğünüz üzere Sirket controlleri ve SirketSirri() metodu olduğu halde bize isteğiniz bulunamamaktadır gibi hata mesajı vermektedir. Bunun sebebi Action metodumuzun başına sen action değilsin dememizden kaynaklanmaktadır.

Bir yazımızın daha sonuna geldik. Bu yazımızı da Controller sınıflarını ve action metotlarını detaylı bir biçimde incelemeye çalıştık.

Herkese mutlu günler diliyorum.

Pazar, Temmuz 20, 2008

Silverlight 2.0 - DeepZoom Teknolojisi

Windows Presentation Foundation ile yapılmış ilk örnekleri incelerken kütüphaneler için yapılmış uygulamalar ve kullanılan teknikler bizleri oldukça şaşırtmıştı. Kütüphanelerde yer alan kitaplar çok yüksek çözünürlüklerle tarandıktan sonra kitap haline getirilerek kullanıma sunuluyordu. Fakat ufak bir detay dikkatimizi çekmekteydi. Bu da gözükecek olan resimlerin tamamı net değildi. Yalnızca yakınlaştırılan nokta netleşiyor, diğer noktalar ise bulanık kalmaya devam ediyordu. Bu yöntem sayesinde o çok büyük boyutlu resmin tamamının gösterilmesi için gerekli zaman beklenilmesi yerine kullanıcının istediği nokta netleştirilerek daha hızlı işlem yapılması sağlanmaktaydı.

Zaman ilerledikçe bu tür uygulamaları Silverlight ile de yapıldığını gördük. Fakat 1.x sürümü ile yapılan uygulamalarda çok uzun satırlarca JavaScript kodu yazılması gerektiği için geliştiricilerin tercih sıralamasında geride kalıyordu. Silverlight ‘ın 2.0 sürümüne ilişkin çalışmalarda bu güzel özelliğin kullanıcılar ve geliştiriciler tarafında çok beğenildiğinin fakat geliştirme kısmına gelindiğinde zorluklarından ötürü kaçınıldığının farkına varılmıştır. Bu düşünce sonucunda ise ek yazılımlar yardımı ile geliştiricilere yardım edilmesine olanak tanınmak istenmiştir.

Bu yazımızda Silverlight 2.0 ile gelen yeni özelliklerden birisi olan DeepZoom ‘u inceliyor olacağız. DeepZoom teknolojisi internet üzerinde gösterilmesi zor olabilecek çok büyük çözünürlükteki resimleri alıp o anda ekranda görebileceğiniz kadarını netleştirerek gösteriyor, teknik olarak bunu da resimleri parçalara ayırarak ve farklı çözünürlüklerde kaydederek yapıyor, böylelikle bir son kullanıcı rahatlıkla 2-3 GB’lık resimleri bile tek bir ekranda görüntüleyebiliyor. Özellikle HD Fotoğraflar ile birlikte bu teknolojinin daha fazla artacaktır.

DeepZoom fikrinin ortaya atılmasını sağlayan proje SeaDragon projesidir. Bu proje esnasında kullanılan tekniklerin tamamına yakını DeepZoom uygulamasında da kullanılmaktadır. Peki, DeepZoom ‘u nasıl elde edebiliriz. Microsoft ‘un web sayfası yardımı ile
bu linkten
indirilmesi mümkündür. 4.4 mb ‘lik bir kurulum dosyası indikten sonra bilgisayarımıza kurulum yapıyoruz. Kurulumdan sonraki ilk ekranda karşımıza aşağıdaki gibi bir ekran gelmektedir.



Kullanım ekranı Expression Blend ‘e oldukça fazla benzemektedir. Uygulamamızı oluşturmaya yeni bir proje oluştur seçeneğine tıkladıktan sonra karşımıza çıkacak olan ekrana tamam diyerek başlıyoruz.

Uygulamamızı nasıl oluşturacağımıza değinmeden önce DeepZoom ‘un kullandığı mantığı birde görüntüsel olarak incelersek daha mantıklı olacaktır. DeepZoom büyük bir resmin küçük bir parçasını net olarak kullanıcıya sunarken diğer kısımları sistemi yavaşlatmamak için net olarak göstermemektedir.


Resimden de dikkat edeceğiniz üzere büyük boyutlu bir tamamı ama daha küçük bir biçimde gösterilmektedir. Kullanıcı resmi kendisine yaklaştırdıkça odak noktası dışındaki noktalarda netleşerek büyük boyuttaki resmin netliğine kavuşacaktır.

DeepZoom ‘un çalışma mantığı ile ilgili bu ufak bilgiyi de edindikten sonra uygulama geliştirmeye devam edebiliriz. Şimdi yapmamız gereken yakınlaştırıp uzaklaştıracak olduğumuz resimleri uygulamamıza eklemek olacaktır.



Resimleri çalışmamıza ekledikten sonraki görüntü aşağıdaki gibi olacaktır.



Şimdi yapacağımız işlem ise arka plan olarak bir resmi seçtikten sonra onun üzerine diğer resimleri eklemek olacaktır. Bu işlem için Compose menüsünün kullanılması gerekmektedir.



Ekranımızda Layer View yazan bölümde ekranda yer alan resimlerimizin görünüp görünmemesini gibi özelliklerini ayarlayabiliyoruz.

Bunda sonra yapacağımız işlem ise uygulamanın yayınlanabilir duruma getirilmesi olacaktır. Export menüsüne tıkladıktan sonra karşımıza çıkan ekranda gerekli olan özellikler yer almaktadır.



Export butonuna tıkladığımız zaman ise uygulamamız hazır duruma gelmiş olacaktır. Uygulamayı kullanabileceğimiz seçenekler yayınlama işleminin hemen sonrasında bizlere sunulmaktadır.



Web uygulaması ile göster dediğimizde ise karşımıza oldukça iyi bir uygulama çıkacaktır.












Eğer ki Flash animasyon tamamlanmışsa üzerinde sağa tıkladıktan sonra play seçeneğini seçtiğiniz zaman yeniden görüntüleyebilmeniz mümkündür.

Uygulamamızın çalışması tam istediğimiz gibi görünüyor. Ama kafamıza takılan birkaç soru var. “Uygulamanın çalışmasını sağlayan dosyanın içerisinde neler var?” , ”Hangi kodlar arka planda oluşmuş?” Bu soruların cevapları için ilk olarak uygulanın oluşturulduğu klasöre gitmemiz gerekmektedir. DeepZoom uygulamalarını
C:\Users\Turhal\Documents\Expression\Deep Zoom Composer Projects yolundaki klâsöre oluşturmaktadır. Biz uygulamamızı bulabilmek için bu dizin içerisinden kendi projemizi bularak sonrasında
source images isimli klasörün içerisine bakarak oluşturulan proje dosyalarını ve resimleri bulabilmemiz mümkündür.



Eğer ki uygulamamızın kod tarafında bir değişiklik yapmak istersek DeepZoomProject klasörünü kullanabilir. Web tarafında kullanmamız gereken dosyalar için ise
DeepZoomProjectWeb klasörü isteklerimizi karşılamaya yetecektir.

Kod tarafında nelerin oluşturulduğuna göz atalım şimdide. İlk olarak projemizde resimleri görüntüleyebildiğimiz
Page.XAML dosyasının içerisindeki kodlara göz atıyoruz.

Açtığımız anda dikkatimizi çeken şey Silverlight 2.0 ile gelen MultiScaleImage nesnesinin kullanıldığına ve çağırılan resimlerin bu nesne ile oluşturulan alanın içerisinde gözükmesi sağlandığını görürüz.


Uygulamamızda gösterilen ekranın kod tarafında oluşturulan C# kodlarına göz atarsak…

C#


using System;
using System.Collections.Generic;
using
System.Linq;
using System.Net;
using System.Windows;
using
System.Windows.Controls;
using System.Windows.Documents;
using
System.Windows.Input;
using System.Windows.Media;
using
System.Windows.Media.Animation;
using System.Windows.Shapes;


namespace DeepZoomProject
{
    public partial class Page : UserControl

   
{

        Point lastMousePos = new Point();

        double _zoom = 1;
        bool
mouseButtonPressed = false;
        bool mouseIsDragging = false;
        Point
dragOffset;
        Point currentPosition;

        public double ZoomFactor
        {

           
get { return _zoom; }
            set { _zoom = value; }
        }

        public Page()

       
{
            InitializeComponent();

            //
            // Blend yardımcı ile XAML
özellikler oluşturuluyor.
            //
            this.msi.Source = new
DeepZoomImageTileSource(new Uri("GeneratedImages/dzc_output.xml", UriKind.Relative));


            //
            // MultiScaleImage yükleniyor
            //
            this.msi.Loaded += new
RoutedEventHandler(msi_Loaded);

            //
            // MultiScaleImage yüklendikten
sonra diğer bütün resimler yüklenmeye başlıyor
            //
            this.msi.ImageOpenSucceeded
+= new RoutedEventHandler(msi_ImageOpenSucceeded);

            //
            // Klavyeden
basılan tuşları algılıyor.
            //
            this.MouseMove += delegate(object sender,
MouseEventArgs e)
            {
                if (mouseButtonPressed)
                {
                    mouseIsDragging =
true;
                }
                this.lastMousePos = e.GetPosition(this.msi);
            };

            this.MouseLeftButtonDown
+= delegate(object sender, MouseButtonEventArgs e)
            {

               
mouseButtonPressed = true;
                mouseIsDragging = false;
                dragOffset = e.GetPosition(this);

               
currentPosition = msi.ViewportOrigin;
            };

            this.msi.MouseLeave +=
delegate(object sender, MouseEventArgs e)
            {
                mouseIsDragging = false;

           
};

            this.MouseLeftButtonUp += delegate(object sender,
MouseButtonEventArgs e)
            {
                mouseButtonPressed = false;
                if (mouseIsDragging
== false)
                {
                    bool shiftDown = (Keyboard.Modifiers & ModifierKeys.Shift)
== ModifierKeys.Shift;

                    ZoomFactor = 2.0;
                    if (shiftDown) ZoomFactor
= 0.5;
                    Zoom(ZoomFactor, this.lastMousePos);
                }
                mouseIsDragging =
false;
            };

            this.MouseMove += delegate(object sender, MouseEventArgs
e)
            {
                if (mouseIsDragging)
                {
                    Point newOrigin = new Point();

                   
newOrigin.X = currentPosition.X - (((e.GetPosition(msi).X - dragOffset.X) /
msi.ActualWidth) * msi.ViewportWidth);
                    newOrigin.Y = currentPosition.Y -
(((e.GetPosition(msi).Y - dragOffset.Y) / msi.ActualHeight) * msi.ViewportWidth);

                   
msi.ViewportOrigin = newOrigin;
                }
            };

            new MouseWheelHelper(this).Moved
+= delegate(object sender, MouseWheelEventArgs e)
            {
                e.Handled = true;

               
if (e.Delta > 0)
                    ZoomFactor = 1.2;
                else
                    ZoomFactor = .80;


                   
Zoom(ZoomFactor, this.lastMousePos);
            };
        }

        void msi_ImageOpenSucceeded(object
sender, RoutedEventArgs e)
        {
        }

        void msi_Loaded(object sender,
RoutedEventArgs e)
        {
            Zoom(.5, new Point(this.ActualWidth / 2, this.ActualHeight
/ 2));
        }

        public void Zoom(double zoom, Point pointToZoom)
        {

           
Point logicalPoint = this.msi.ElementToLogicalPoint(pointToZoom);
            this.msi.ZoomAboutLogicalPoint(zoom,
logicalPoint.X, logicalPoint.Y);
        }


    }
}



Şeklinde oluşturulduğunu görürüz. Yukarıdaki kod bloğunda bizleri dikkatini çeken bölüm farenin hareketi sonucunda görüntünün nasıl hareket ettiği bloktur
C#



this.MouseMove += delegate(object sender, MouseEventArgs e)
{
   
if (mouseIsDragging)
        {
           
Point newOrigin = new Point();
           
newOrigin.X = currentPosition.X - (((e.GetPosition(msi).X - dragOffset.X) /
msi.ActualWidth) * msi.ViewportWidth);
           
newOrigin.Y = currentPosition.Y - (((e.GetPosition(msi).Y - dragOffset.Y) /
msi.ActualHeight) * msi.ViewportWidth);
           
msi.ViewportOrigin = newOrigin;
       
}
};


Yukarıdaki kod bloğunda ekran üzerindeki son pozisyonu alındıktan sonra fare ile sürüklenen, yakınlaştırılan değerleri alınarak yeni değerlere atanıyor. Sonrasında ise ekran üzerindeki yeni yeri belirlenebiliyor.

Projemizde oluşturulan kod bloklarından biride Farenin sürükleme topu ile yapılmış işlemlerin nasıl algılanacağına ait sınıftır.

C#


using System;
using System.Net;
using System.Windows;

using System.Windows.Controls;
using System.Windows.Documents;
using
System.Windows.Ink;
using System.Windows.Input;
using
System.Windows.Media;
using System.Windows.Media.Animation;
using
System.Windows.Shapes;
using System.Windows.Browser;

namespace
DeepZoomProject
{
    // Courtesy of Pete Blois
    public class
MouseWheelEventArgs : EventArgs
    {
        private double delta;
        private
bool handled = false;

        public MouseWheelEventArgs(double delta)
        {

           
this.delta = delta;
        }

        public double Delta
        {
            get { return
this.delta; }
        }

        // Use handled to prevent the default browser
behavior!
        public bool Handled
        {
            get { return this.handled; }
            set
{ this.handled = value; }
        }
    }

    public class MouseWheelHelper

   
{

        public event EventHandler<MouseWheelEventArgs> Moved;
        private
static Worker worker;
        private bool isMouseOver = false;

        public
MouseWheelHelper(FrameworkElement element)
        {

            if (MouseWheelHelper.worker
== null)
            MouseWheelHelper.worker = new Worker();
            MouseWheelHelper.worker.Moved
+= this.HandleMouseWheel;
            element.MouseEnter += this.HandleMouseEnter;

           
element.MouseLeave += this.HandleMouseLeave;
            element.MouseMove += this.HandleMouseMove;

       
}

        private void HandleMouseWheel(object sender, MouseWheelEventArgs
args)
        {
            if (this.isMouseOver)
            this.Moved(this, args);
        }


       
private void HandleMouseEnter(object sender, EventArgs e)
        {
            this.isMouseOver
= true;
        }

        private void HandleMouseLeave(object sender, EventArgs
e)
        {
            this.isMouseOver = false;
        }

        private void
HandleMouseMove(object sender, EventArgs e)
        {
            this.isMouseOver = true;

       
}

        private class Worker
        {
            public event EventHandler<MouseWheelEventArgs>
Moved;
           

            public Worker()
            {

                if (HtmlPage.IsEnabled)
                {

                   
HtmlPage.Window.AttachEvent("DOMMouseScroll", this.HandleMouseWheel);

                   
HtmlPage.Window.AttachEvent("onmousewheel", this.HandleMouseWheel);

                   
HtmlPage.Document.AttachEvent("onmousewheel", this.HandleMouseWheel);
                }


            }

            private void HandleMouseWheel(object sender, HtmlEventArgs args)

           
{
                double delta = 0;

                ScriptObject eventObj = args.EventObject;


                if (eventObj.GetProperty("wheelDelta") != null)
                {
                    delta = ((double)eventObj.GetProperty("wheelDelta"))
/ 120;

                    if (HtmlPage.Window.GetProperty("opera") != null)
                    delta
= -delta;
                }
                else if (eventObj.GetProperty("detail") != null)
                {

                   
delta = -((double)eventObj.GetProperty("detail")) / 3;

                    if (HtmlPage.BrowserInformation.UserAgent.IndexOf("Macintosh")
!= -1)
                    delta = delta * 3;
                }

                if (delta != 0 && this.Moved !=
null)
                {
                    MouseWheelEventArgs wheelArgs = new MouseWheelEventArgs(delta);

                   
this.Moved(this, wheelArgs);

                    if (wheelArgs.Handled)
                    args.PreventDefault();

               
}
            }
        }
    }
}

Bu sınıfta ise farenin kaydırma topu ile yapılan hareketleri algılayarak uygulamamıza ait sınıfın içerisinde oluşturulan yakınlaştırma ve uzaklaştırma ile ilgili kod bloğunda kullanılmaktadır.

Sonuç olarak Silverlight 2.0 ‘ın yeni özelliklerinden olan DeepZoom ‘u incelemeye çalıştık. Çok büyük boyutlardaki resimleri web uygulamalarında tamamını göstermek yerine yaklaştırdıkça belirli alanlarını göstererek performansı nasıl arttırabileceğimize değinmeye çalıştık.

Bir sonraki Silverlight makalemizde ise MultiScaleImage kontrolü otomatik olarak değilde kendimiz kullanarak uygulama geliştirmek istersek nasıl yapabileceğimize değinmeye çalışacağız.

Umarım yararlı olmuştur.
turhal.temizer@csharpnedir.com

Cumartesi, Temmuz 19, 2008

Silverlight 2.0 - Kontrollerin Özelleştirilmesi, VSM ve Yenilikleri

Microsoft, Silverlight ‘ı gün geçtikçe benzersiz bir yapı haline dönüştürüyor. Günler geçtikçe kontroller, aspx desteği derken Asp.Net ‘te pek alışık olmadığımız bir durum olan kontrollerin özelleştirmesi özelliği Beta2 sürümü ile eklenmiş olduğunu gözlemleyebiliyoruz. Peki, Silverlight bugüne gelene kadar ne tür gelişmeler gösterdi.

Alpha1 sürümünde JavaScript ve HTML ile interaktif web uygulamaları geliştirebiliyorduk.
Alpha2 sürümü ile yukarıdakilere ek olarak XAML ‘de eklendi.
Beta1 sürümünde WPF ‘te kullanılan kütüphane kısmen geçirilmeye başlandı.
Silverlight 1.0 sürümünde yukarıda bahsettiğimiz deneme işlemleri uygulanabilir düzeye getirildi.
Silverlight 1.1 sürümünde buton gibi temel kontroller Silverlight bünyesine eklendi.
Silverlight 2.0 Beta1 ile web servis işlemlerinden veri bağlamaya kadar bir çok özellik eklendi fakat en çok dikkat çekeni kullanılabilir Silverlight kontrolü sayısı arttırıldı.
Silverlight 2.0 Beta2 sürümü ile ise Beta1 sürümünden eklenen bir çok özellik geliştirildi. Asya dilleri eklendi. En çok göze çarpan özelliği ise Expression Blend ürünü ile Silverlight kontrollerinin düzenlenebilmesi olmuştur.

Silverlight ‘ın günümüze kadar geçirmiş olduğu gelişim temel olarak bu şekildedir. Tabii saydığımız özelliklere ek olarak video streaming özelliği en popüler olanıdır. Videoların gösterilme süreleri o kadar iyileşti ki web üzerinden canlı yayınlar yapılabildi ve HD videoların fragmanları sorunsuz bir biçimde kullanıcılara izletilebildi.

Eski sürümlerde neler yapabildiğimiz ile ilgili ayrıntılı bilgilere ulaşmak isterseniz daha önceden yayınlanmış olan makaleleri okumanızı öneririz.

Silverlight 2 Beta2 ile uygulama geliştirebilmeniz için http://www.microsoft.com/downloads/results.aspx?pocId=&freetext=silverlight%202%20beta2&DisplayLang=en adresinden gerekli bileşenleri bilgisayarınıza indirdikten sonra kurarak kullanmaya başlayabilirsiniz. Ayrıca yazımızda kontrollerin özelleştirilmesi işlemleri Expression Blend 2.5 June Preview ile yapacağız. Bu programı kullanabilmeniz için gerekli link ise http://www.microsoft.com/downloads/results.aspx?pocId=&freetext=expression%20blend%202.5%20june%20preview&DisplayLang=en adresinden yararlanabilirsiniz. Gerekli programları edindiğimize göre artık yazımızın içeriğini incelemeye başlayabiliriz.

KULLANICI KONTROLLERİ
Silverlight ilk sürümlerinde WPF ‘e yetişmesi uzun yıllar alacağı konusunda söylentiler varken şu anda WPF ‘te bile olmayan kontrolleri bünyesinde barındırmaktadır. Özellikle DataGrid kontrolü WPF ‘te olmadığı halde Silverlight 2.0 Beta2 ‘de yerini almıştır.



Bu ve diğer kontrollere ek olarak TabPanel kontrolü de Beta2 sürümü ile bizlerin kullanımına sunulmuştur. Şu an itibari ile Silverlight2 Beta2 sürümünde 30 ‘ün üzerinde kontrol bulunmaktadır. Geliştiricileri tarafından yapılan açıklamada ise 2.0 sürümü tamamlandığı zaman 100 ‘ün üzerinde kontrolün bizlere sunulacağı belirtilmiştir.

Kontrollerin Özelleştirilmesi
WPF ve Silverlight ile son kullanıcılar için hazırlanmış olan kontroller Expression Blend yardımı ile özelleştirilebilmektedir. Özelleştirdiğimiz kontrolleri daha sonrasında geliştirmiş olduğumuz uygulamada XAML kod tarafına ekleyerek kullanılabilir düzeye getirilebilmesi mümkündür.

Şimdi Expression Blend yardımı ile kontrolleri nasıl özelleştirebileceğimize göz atalım. Bu işlemi yaparken ilk olarak slider kontrolünden yararlanacağız.

İlk olarak Expression Blend 2.5 June Preview ’den Silverlight 2 projesi oluşturuyoruz. Sonrasında ise uygulama ekranımıza bir tane slider kontrolü ekleyerek işlemlerimize başlıyoruz.



Slider kontrollerini ekledikten sonra şimdi düzenleme işlemini gözlemleyeceğiz. İlk olarak yapmamız gereken kontrolün üzerinde fare ile sağa tıkladıktan sonra çıkan menüden Edit Control Part ‘ı seçeceğiz. Sonrasında çıkan seçenekten Edit a Copy seçeneğine tıklayarak işlemimizi yapmaya devam edeceğiz.



Bu seçeneği seçtiğimizde karşımıza aşağıdaki gibi ekran gelecektir.



Karşımıza çıkan ekranda Name(Key) yazan bölüme istediğimiz ismi verdikten sonra tamam diyerek slider kontrolünü özelleştirebilmemiz mümkündür. Bu verdiğimiz isim app.xaml ‘in içerisinde tutulur ve daha sonradan yapacak olduğumuz işlemleri bu isim altında tutar ve kullanacağımız zaman arka planda bu name ‘i kullanacaktır.

Kontrolü özelleştirebilmemiz için sol tarafta yer alan menüde Template yazan bölümden yararlanacağız. Bu tasarı bölümü bizlere hazırlanan kontrolün hangi nesnelerin toplanması sonucunda oluşturulduğunu göstermektedir. Tasarı bölümünde yer alan ilk dörtgen bölümünde çizginin kalınlığı uzunluğu ve kaydırma butonunun yapısı ile ilgili özellikler tutulmaktadır. Diğerinden ise dikey özellikler yer almaktadır.



Temel olarak bir değişiklik yapmak gerekirse HorizontalThumb ‘ı seçerek uygulamamın çalışma ekranında kaydırma çubuğunun kalınlığını değiştiriyoruz. Sonucunda ise ekranımızda oluşan görüntü aşağıdaki gibi olur.



Gördüğünüz gibi oldukça kolay bir biçimde kontrolleri özelleştirebilmemiz mümkündür. Bu yaptığımız işlemleri uygulayarak diğer bütün kontrolleri de özelleştirebilmemiz mümkündür.

Visual State Manager (VSM) Yapısı
Silverlight ve WPF ‘te hazırlamış olduğumuz kontrollere standart kontrollerden farklı olması için özel işlemler uygulamak isteriz. Örneğin, fare ile kontrolün üzerinde gelindiğinde tıklandığında gibi işlemler sonucunda farklılıkların olmasını isteyebiliriz. Gerçekleştirebilmek için ise yapmamız gereken XAML kod tarafında oldukça fazla kod oluşturan animasyon işlemlerini kullanırız. Arka planda oluşturulan fazla satır kodlar ise kontrol kullanılacağı sırada çağırılacağı için web uygulamalarında yani Silverlight uygulamalarında yavaş çalışmasına sebep olabilir. Web uygulamalarında yaşanabilecek sorunları engellemek için farklı bir çözüm üretilmesi gerekiyordu ve bunun için Visual State Manager (VSM) hazırlanılmış ve biz geliştiricilere sunulmuştur.

VSM, standart olarak hazırlanmış olan kontrolleri özelleştirme işlemimiz ile birlikte fare ile ilgili standart özellikleri de yapılandırabilmemize olanak tanımaktadır. Bizlere kazandırdığı en büyük avantaj ise daha önceden hazırlanmış olan bir animasyon işleminin yeniden düzenlenebilmesi oldukça uğraştırırken VSM kullanarak hazırlanmış olanlar dinamik olarak düzenlenebilmesi mümkündür.

Şimdi VSM ‘i örnek üzerinden incelemeye çalışalım.

Expression Blend ile Silverlight 2 uygulaması açtıktan sonra çalışma ekranımıza bir adet buton sürükleyip bırakıyoruz.



Eklemiş olduğumuz butonun üzerine sağ tıklama yaparak karşımıza çıkan menüden Edit Control Part ‘ı seçiyoruz. Karşımıza çıkan menüden Edit a Copy ‘ı seçerek işlemimizi yapmaya devam ediyoruz.



Edit a Copy seçeneğini tıkladığımız zaman bize aşağıdaki gibi bir ekran çıkmaktadır.



Kontrollerin özelleştirilmesi konusunda da değindiğimiz gibi vermiş olduğumuz name app.xaml içerisinde tutulacak ve kontrol üzerinde yapacak olduğumuz işlemlerin kullanılması için gerekli olan name çağırılması işleminin yapılmasını sağlıyoruz.

Bu işlem sonrasında asıl konumuz olan VSM için gerekli olan state menüsü sol bölümde karşımıza gelmektedir.



State bölümünde Base seçili iken buton kontrolümüzün arka plan ve kenar renklerini değiştireceğiz. Bunun için Template bölümünde Background ve BackgroundGradient özelliklerini değiştireceğiz.



Yaptığımız değişiklik sonucunda butonumuz aşağıdaki gibi olmuştur.



Fare üzerinde gibi özellikleri değiştirmek istediğimizde ise State bölümünde MouseOver seçeneğine ait özelliği değiştirdiğinizde işlemimizi gerçekleştirmiş oluruz.



Temel olarak VSM tasarımcılar ile web geliştiriciler arasındaki uyumu arttıracak ve hazırlanan tasarımların tam anlamında kullanılabilmesine olanak tanıyacak bir özelliktir.

Textbox
Textbox kontrolünde ve genel olarak yazı yazılabilecek bütün kontroller için IME3 adı verilen Asya ve diğer farklı yazım türü olan karakterler eklenmiştir.



Animasyon ve Grafik Sistemi
Silverlight ile hazırlanmış olan animasyon uygulamaları web tarayıcılarda gösterildiğinde çalıştırılan bilgisayarın grafik sisteminde zorlamaya sebep olmaktaydı. Bunun sebebi ise Silverlight, WPF tabanlı olduğu için animasyon uygulamaları çalıştırırken grafik kartının sürücüsünü kullanmak istemektedir. Fakat bu bir web uygulaması için performans yavaşlatıcı bir durumdur. Grafik kartını zorlama oranı beta2 sürümü ile iyileştirilmiş. Tam sürümünde ise zorlama oranının en minimum düzeye getirileceği Silverlight geliştiricileri tarafından açıklanmıştır.

WPF ile uyumu
Silverlight ‘ın gelişimi WPF ‘e oranla daha hızlı olduğu için şu anda aralarında ki uyum azalmış giib gözüküyor. .Net Fw 3.5 Sp1 çıktıktan sonra ise Silverlight ‘ta yapılan değişikler WPF ile uyumlu hala getirilerek XAML kod tarafında yazılan uygulamaların iki platformda da belirli oranda çalışması sağlanacak.

Web Servis
Silverlight ‘ta daha önce SOAP ile web servisi kullanılması mümkündü. Fakat Beta2 sürümü ile WCF servislerinin kullanımı mümkün hal almıştır.

Veri (DATA)

Data Grid
Beta2 sürümünde eklenen bu kontrol de sayfanın boyutuna göre otomatik şekillendirilme, sütunlarda yer alan sonuçların sıralanabilmesi gibi özellikler mümkün kılınmıştır.

NOT: WPF ‘te şu an itibari ile DataGrid kontrolü bulunmamaktadır. .Net Framework 3.5 Sp1 ile ekleneceği düşünülmektedir.

Data Binding
Hataların, zengin içerikli yazıların bağlanabilmesi gibi özellikleri bünyesinde barındırmaktadır.

Silverlight ‘ın gelişimi

Silverlight gün geçtikçe yalnızca animasyon yapabildiğimiz ve video yayınlayabildiğimiz bir yapı olmaktan çıkarak son kullanıcılar için oldukça zevkli uygulamalar geliştirilebilecek, Asp.Net ‘te yapabileceğimiz bir çok işlemi yapabileceğimiz bir yapı olma yolunda ilerlemektedir. Silverlight 2.0 sürümü tamamlandığı zaman web uygulamalarında birçok yazılımcı Asp.Net yerine Silverlight ‘ı deneyecektir. Çünkü kullanıcılara sunduğu zevk ve kolaylık Asp.Net ‘e göre daha fazla olacaktır.

Sonuç olarak yazımızda nelere değindiğimizi hatırlamak gerekirse, Silverlight ‘ın bugüne kadar geçirdiği değişime değindikten sonra kontrollerin özelleştirilmesine, VSM ‘e , Silverlight 2.0 Beta2 ‘de genel özellikler yönünde ne tür değişiklikler yapıldığını ve son olarak da Silverlight ‘ın geleceğe dair gelişiminde ne tür gelişmeler yaşanabileceğine değinmeye çalıştık.

Umarım yararlı olmuştur.

Turhal TEMİZER

Kaynaklar
Silverlight.Net

Pazartesi, Haziran 02, 2008

WPF - Text & Flow Document

Metinler hazırladığımız uygulamaların vazgeçilmezledir. Windows Presentation Foundation ile metin işlemlerini kullanırken bir çok özelliği kolaylıkla kullanmamıza olanak tanınmaktadır. WPF, metin görüntülenmesine olanak tanınan her yerde yazılarımızı görüntülememize olanak tanımaktadır. Basit metin formatlarından çok daha karışık formatlara ve istediğimiz biçimde stillendirdiğimiz metinlere kadar çok geniş bir yelpaze WPF ile sunulmaktadır. Metinleri kullanırken yalnızca yazılarla kalmayıp kullanıcı kontrollerini, grafiklerini de kullanabilmemiz mümkündür. Metin işlemlerinde en göze çarpan ve yapılması istenen bir diğer özellik ise tip kontrolleridir. WPF‘ te bu işlemler içinde Typography sınıfı kullanılmaktadır. Ayrıca oluşturduğumuz olan metinlerin uygulamamızda daha derli toplu görülebilmesi için Flow Document ( akan belgeler ) ve Fixed Document ( değişmez belgeler ) sınıfları kullanılmaktadır. Bu sınıfların kontrollerini kullandığımız zaman ise bizlere birçok kontrolü içinde barındıran kontrol sunulmaktadır. Biz bu makalemize süresinde yukarıda bahsettiğimiz bütün özellikleri incelemeye çalışacağız. İlk olarak incelemeye başlamadan önce Flow Document kullanılan birkaç uygulamadan örnek olacak.

Türkiye’ de ve bütün dünyada Windows Presentation Foundation tanıtımları yapılırken gösterilen ortak bir uygulama vardı. Demoda bir gazetenin internete başlanmadan videoları, resimleri ve içerikleri ile birlikte bilgisayarda kullanılmasına olanak tanıyan bir örnekti. Gösterilen demo New York Times Reader ‘dır. Uygulamada, yazılar belirli ölçülerde büyültülüp küçültülürken sayfalamalar ona göre otomatik olarak şekillendiriliyor, düzenli olarak güncelleme alabiliyor ve hem hızlı hem de görsel olarak son kullanıcının hoşuna gidecek animasyonlar sunuyordu. Kısacası geliştiriciler ve kullanıcılar bu uygulamayı fazlasıyla beğenmekteydi. Şimdi bu uygulama ve bu uygulama esas alınarak hazırlanan başka bir uygulamanın ekran görüntülerini aşağıda göreceksiniz. Bu uygulamaların ortak yanları;

Windows Presentation Foundation ile yapılmış olmaları,
Flow Document kontrolünün kullanılmış olması,
İçeriklerinin web servisler ile otomatik olarak çekiliyor olması,
Arama için gerekli olan sorgularında LinQ To SQL kullanmaları,
Sayfa geçişlerinde ve arama işlemleri sonuçlarında animasyon kullanılması,
biçiminde sıralayabilmemiz mümkündür.


New York Times Reader


MSDN Libary

Yukarıda ekran görüntülerini gördüğünüz uygulamaların en belirgin özellikleri içeriklerinden bulunan metinlerin uygulamanın boyutuna göre kendisini otomatik olarak şekillendirmesidir.

Artık temel olarak metin ve flow document ile neler yapabileceğimize göz attığımıza göre bizlerde bu tür uygulamalar geliştirmek istediğimizde kullanabileceğimiz metin özelliklerini incelemeye başlayabiliriz.

Yazı Tipi ve Metin Stilleri

Metin ile ilgili işlemler ile uğraştığımızda bir çok aşamayı başarılı bir biçimde yapabilmemiz gerekmektedir. Fakat WPF ile sağlanan kolaylıklar ve bünyesinde barındırdığı bir çok yazı tipi stilleri sayesinde daha kolaylıkla yapabilmemiz mümkündür. Metin uygulamalarında altı çizili olması, kalın olması, eğik olması, farklı yazı tiplerinin kullanılabilmesi, boyutlarının kolaylıkla değiştirilebilmesi ve işletim sistemlerinin temalarından doğan sorunların oluşmaması gibi bir çok faktörü düşünerek hareket ederiz. WPF ile ise bahsettiğimiz bir çok faktörü HTML ile kod yazarken yaşadığımız kolaylık ile uygulayabiliyoruz.

Yaygın Metin Özellikleri

WPF ile hazırlamış olduğumuz uygulamalarda metinleri belirlediğimiz zaman TextElement sınıfını çağırmamız gerekmektedir. TextElement sınıfına dahil edilmiş birçok özelliği kullanarak en yaygın olarak kullanılan metin işlemlerini yapabilmemiz mümkündür. Şimdi bu sınıfı buton kontrolünün içerisinde nasıl kullanabileceğimizi basit bir örnek ile inceleyelim.

XAML Kod
<Button TextElement.FontFamily="Parchment" TextElement.FontSize="80" Height="96" VerticalAlignment="Top">
    Turhal Temizer
</Button>
<Button FontFamily="Parchment" FontSize="80" Height="96" VerticalAlignment="Bottom">
    Duygu Çaglar
</Button>

XAML koddan dikkat edeceğiniz üzere TextElement sınıfı ile metin özelliklerine belirleyebilirken aynı zamanda direk yapmak istediğimiz metinsel değişikleri belirterek de yapabilmemiz mümkündür. İkisi arasında bir fark yoktur ve özellikler penceresinde yaptığımız işlemlerin sonucunun sorunsuz olduğunu görebiliriz.



Butonumuzun görüntüsünün nasıl gözüktüğüne görmek gerekirse,



iki butonda da belirttiğimiz yazı tipi ve boyutu sorunsuz bir biçimde uygulanmış olduğu görülür.
Text Element miraslaşarak oluşturulan özellikleri ve ne işe yaradıklarını aşağıdaki gibi listeleyebiliriz.



Özellik Kullanımı
FontFamily
Yazı biçimini belirler(Arial, Calibri, v.b.).
FontSize Yazıların boyutlarını belirler. (XAML‘ de kullanabileceğimiz boyut standartları: in, cm, px, pt ‘dir. Bu kısaltmalar ayrıntılı olarak inç, santimetre, piksel, nokta.) Eğer herhangi bir standart girilmezse varsayılan olarak piksel kabul edilir.
FontStretch Yazının gerginliğini belirler. Condensed, Normal ve Expanded değerlerini alır.
FontStyle Yazınını stilini belirler. Italic ve Normal değerlerini alır.
FontWeight Yazını genişliğini belirler. Normal, Bold ve Light değerlerini alır.
Foreground Yazının rengini belirler.

Daha öncede bahsettiğimiz gibi yukarıdaki özellikler kullanıcı kontrollerinde dahili olarak kullanılmaktadır ve TextElement sınıfının tekrardan çağırılmasına gerek yoktur.

Yazı ve Yazı Ailesi

Ortak kullanılan (FontFamily) yazı ailelerine ve tiplerine yer verilmiştir. Fakat FontFamily sınıfı kullanabileceklerimizden yalnızca biridir. WPF uygulamalarında sıklıkla kullanılan üç sınıfı ve kullanım biçimlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki tablodadır.

Sınıf Kullanımı
FontFamily Yazı tiplerini isimleri ile temsil eder. Arial, Calibri, Times New Roman v.b. yazı tipleri kullanılabilmektedir.
GlypTypeface Diskimizdeki yazı tipini kullanır. C:\Windows\Fonts\timesbi.ttf gibi. Belirtilen yazı dosyasının içerisinden yazıya ilişkin stil, boyut ve diğer özellikleri bulunmaktadır. Yolunu verdiğimizde ise kalın, yassı ve stili Times New Roman dır.
Typeface FontFamily özelliklerini kullanır. GlypTypeface ile oluşturulan görüntülenmeler Typeface ile tekrardan görüntülenebilir.

Windows Presentation uygulamaları geliştirilirken sıklıkla kullanılan yazı ailesi FontFamily ‘dir. Diğer iki yazı ailesi ise genellikle tasarımcılar tarafından özelleştirilen yazı stillerinin kullanılması durumunda kullanılmaktadır. Fakat kullanım sıklığı ve kolaylığı göz önüne alındığında FontFamily ‘nin daha fazla kullanıldığı gözlenir.

Yazı Boyutu (FontSize)

Metin işlemlerinde kullanacak olduğumuz yazının boyutunu istediğimiz biçimde şekillendirmemize olanak tanır. Hangi değerler ile boyutlarını yaygın metin özellikleri başlığının altındaki tabloda incelemiştik. Şimdi bu değerleri nasıl kullanabileceğimize XAML kod ile göz atalım.

XAML kod
<StackPanel>
    <TextBlock FontSize="40 px" Text="30 piksel"/>
    <TextBlock FontSize="40 pt" Text="30 nokta"/>
    <TextBlock FontSize="1.3 cm" Text="1.3 santimetre"/>
    <TextBlock FontSize="0.4 in" Text="0.3 inç"/>
</StackPanel>



Gerginlik (Stretch)

Metin uygulamalarında yer alan yazıların ekrandaki gerginliklerini belirlenmesine yarar. Kullanılan değerler FontStretches sınıfından çekilir. Bu değerler: UltraCondensed, ExtraCondensed, Condensed, SemiCondensed, Normal, Medium, SemiExpanded, Expanded, ExtraExpanded ve UltraExpanded dir.

Sıklıkla kullanılan yazı stillerinde gerginlik değeri olarak normal kullanılmaktadır. Eğer ki diğer özellikler kullanılırsa yatay olarak harfler ve rakamlar birbirlerine çok yaklaşacak ve okuma güçlüğüne sebep olacaktır. Örnek olarak MS Office ‘de yer alan yazı tiplerinden Gill Sans MT‘ yi deneye bilirsiniz. Harflerin birbirine yakın olmasından dolayı okunma oldukça zordur.

Stil (Style)

FontStyle özelliği ile kullanılmaktadır. Kullanabileceğimiz değerleri: Normal, Italic ve Oblique ‘dir. Metinlerde farklı gösterilmesi düşünülen kelimelerde uygulanır. Arial yazı ailesi ile yazmış olduğumuz bir yazıya stilleri uyguladığımızda oluşan sonuç aşağıdaki gibidir.



Weight

FontWeight özelliği metin uygulamalarındaki yazılarımızın daha koyu bir biçimde görülmesini sağlar. FontWeight sınıfında birçok değer kullanılmaktadır. Bunlar: ExtraLight/UltraLight, Light, Normal/Regular, Medium, DemiBold / SemiBold, Bold, ExtraBold / UltraBold, Black / Heavy ve ExtraBlack / UltraHeavy dir.

TextElement sınıfında kullanılmakla birlikte paragraf veya blok yazı alanlarında da kullanılması mümkündür. Metin belgelerinde genellikle önem sarf eden veya başlık olacak olan yazılarda sıklıkla kullanılmaktadır.

Decoration (Süsleme)

Decoration özelliği yazıların altını veya üzerine düz bir çizgi çizmeye yaramaktadır. Genellikle TextBlock içerisinde kullanılmaktadır. Ayrıca TextDecorations ile düz siyah çizgi çizmenin dışında belirli ölçülerde özelleştirebildiğimiz düzlemlerde çizilebilmektedir. Örnek vermek gerekirse;

<TextBlock TextWrapping="Wrap" TextAlignment="Center" FontSize="18">
    <Span TextDecorations="Underline">Turhal Temizer, </Span>
    <Span TextDecorations="Baseline"> Duygu Çağlar, </Span>
    <Span TextDecorations="Strikethrough">Gövdesinde, </Span>
    <Span TextDecorations="Overline">Üzerinde, </Span>
    <Span TextDecorations="Underline, Baseline, Strikethrough, Overline">Hepsi</Span>
</TextBlock>
 

Şimdi ki örneğimizde ise standart siyah çizgini yerine mavi renkli kalın bir çizgiyi nasıl oluşturabileceğimize göz atacağız.

<TextBlock Margin="0,74,0,-74" FontSize="38" TextAlignment="Center">
    <Span>
        <Span.TextDecorations >
            <TextDecoration Location="Underline" PenOffset="4">
                <TextDecoration.Pen>
                    <Pen Brush="Blue" Thickness="1"/>
                </TextDecoration.Pen>
            </TextDecoration>
            <TextDecoration Location="Strikethrough">
                <TextDecoration.Pen>
                    <Pen Brush="LightGreen" Thickness="1"/>
                </TextDecoration.Pen>
            </TextDecoration>
        </Span.TextDecorations>
        Turhal Temizer
    </Span>
</TextBlock>



Windows Presentation Foundation da TextDecoration işlemlerini XAML kod yardımı ile ne kadar kolay yapabileceğimizi öğrenmiş olduk.

Text Wrapping & Hyphenation ( Metin aktarma ve Kesikli çizgi )

Son kullanıcılara sunulan uygulamalarda genellikle doldurmalı alanlar kullanıcılar tarafından uygulama alanının genişliğinden daha fazla yer kullanarak taşmasına sebep olmaktadır. Bu tür sorunları ortadan kaldırmak için kullanıcıya sunulan kontrolün genişliği tamamlandı ise bir alt satıra geçirilmesi için ufak ayarlamalar yapılırdı. WPF ‘de bu işlemleri iki biçimde yapabilmemiz mümkündür. Bunlardan birincisi TextWrapping ‘tir.

TextWrapping özelliği yazı yazdırılan satır dolmuş ise bir alt satıra geçmesine olanak tanımaktadır. Örnekler ile bu özelliği incelemek çok daha yararlı olacaktır.

TextWrapping özelliğini kullanmadan,

<TextBlock TextWrapping="NoWrap" Text="Turhal Temizer, Istatistik ve Bilgisayar Bilimleri, Karadeniz Teknik Universitesi"/>



TextWrapping özelliğini kullanarak,

<TextBlock TextWrapping="Wrap" Text="Turhal Temizer, Istatistik ve Bilgisayar Bilimleri, Karadeniz Teknik Universitesi"/>



TextWrapping özelliğinin üçüncü değeri ise WrapWithOverflow ‘dur. Bu değer daha çok geniş boyutlu uygulamalarda Wrap ‘a göre daha iyi performans vermektedir.

TextWrapping özelliği ile birlikte kullanabileceğimiz Hyphenation özelliği kelimeleri satıra sığabilecek kadar uzatır ve sığmayan kısmına kesikli çizgi “-” koyarak bir alt satırda kaldığı yerden devam etmektedir. Örnek olarak göstermek gerekirse,

<TextBlock TextWrapping="Wrap" IsHyphenationEnabled="True" Text="TextWrapping özelliği kullanabileceğimiz Hyphenation ..."/>



Text Alignment ( Metin Hizalaması )

Yazıların sağa sola, ortaya veya her iki yana yaslı olarak yazılmasına olanak tanınmaktadır. Bu işlemin gerçekleşebilmesi için TextAlignment özelliğine right, left, justify ve center özelliklerinden herhangi birinin girilmesi yeterlidir. Özelliğin uygulamalarını sıklıkla MS Office ‘te görebiliriz. İlk açılan belge sağa yaslı olarak yazmaya başlarken biz onu sayfanın istediğimiz yerinde başlamasına olanak sağlarız.

Metin ve Kullanıcı Arayüzü

WPF uygulamalarında tasarım mimarisi kullanıcı kontrollerinin kullanımı üzerine kurulmuştur. Hiyerarşinin gerçekleşmesinden kullanılan sınıflardan biri Glyph sınıfıdır. System.Windows.Forms.Design.Behavior isim alanından miraslaşarak oluşturulmuştur. Kullanılan kontrollerin form üzerinde gösterdiği özelliklere göre düzenlenmiştir. Hiyerarşinin en üst kademelerinden birinde yer alan Glyph sınıfı ile birlikte GlyphRunDrawing sınıfı kullanılmaktadır. System.Windows.Media isim alanından miraslaşmıştır. Kullanılan sınıfların modellenmesi ile metin işlemlerinde kullanabileceğimiz TextBlock ve FlowDocumentReader kullanıcı kontrolleri bizlere sunulmuştur. Şimdi sıklıkla kullanılan metin kontrollerini incelemeye çalışalım.

TextBlock

TextBlock kontrolü genellikle basit metinlerin görüntülenmesinde kullanılmaktadır. Birkaç kelimelik cümlelerin yazımında yazı stillerinin özelleştirilmesi gibi özellikleri kullanabilmemiz mümkündür. Basit olarak TextBlock kontrolünün nasıl kullanacağını gösterirsek,

<TextBlock Text="Turhal Temizer"/>

XAML kod bloğu biçimindedir. TextBlock kontrolünün form üzerinde nerede duracağı FrameworkElement yardımı ile belirtilebilmektedir. Ayrıca WPF formda Grid alanı yerine StackPanel kullanırsak ta kullanmış olduğumuz yazılar ve kontroller biz aksini belirtmediğimiz sürece alt alta dizilecektir.

TextBlock ‘ta çoklu satırda kullanılabilmektedir. Fakat kullanımı için doğru karakterleri kullanabilmesi gerekmektedir. .Net ‘te Environment.NewLine özellikleri yardımı ile kullanılması mümkündür. Karakterler kullanılarak hazırlanmış TextBlock kontrol örneği aşağıdadır.

<TextBlock Text="Turhal&#x0a; Temizer" />

&#x0a; kullanıldığı taktirde bitiminden sonraki kelimenin bir alt satırdan başlamasını sağlamaktadır.

TextBlock kontrolleri kullanılırken yazı ailesi ve stillerde kullanılabilmektedir. Ayrıca içerik olarak belirttiğimiz metinleri <TextBlock> tagları arasında kullanabilmemiz mümkündür.

<TextBlock>Turhal Temizer</TextBlock>

Metinlerde öncelikli olarak göstermemiz gereken kelimeleri kalın olarak göstermek isteyebiliriz. Bunun için yapmamız gereken HTML kodda olduğu gibi Bold tagını kullanmak olacaktır (HTML ‘de bold tagı strong biçiminde kullanılmaktadır).

<TextBlock><Bold>Turhal Temizer</Bold></TextBlock>



Metin modellerinde kullanabileceğimiz stilleri yukarıda ayrıntılı bir biçimde açıklamıştık. Bahsettiğimiz özelliklerin hepsi TextBlock modeli içerisinde kullanılabilmektedir.

Label ve AccessText

Label, etiket olarak göstermek istediğimiz metinlerde sıklıkla kullanılmaktadır. Özellikle Windows Form ‘larda kullanıcı tarafından değiştirilmesini istemediğimiz metinleri kullanırken en sık tercih edilen kontroldü. Aynı şekilde bu kontrol TextBlock ile birlikte WPF form uygulamalarında da yerini almıştır. Fakat en belirgin farkı istediğimiz bir harfi klavyeden alt karakterine bastığımızda altı çizili olarak gösterebilmemizdir. Bu kullanım şeklini Windows Form ile yapmak istediğimizde kullandığımız karakterlerin hepsini ekranda göstermektedir. Altı çizili olarak gösterebilmek için istediğimiz bir harfin önüne “-” karakterini koymamız yeterli olacaktır.

<Label FontSize="20" Content="D_uygu Çağlar Label"/>

Label gibi kullanacağımız bir diğer kontrolde AccessText ‘tir. Bu kontrolde label gibi çalışmakla birlikte ilk kullanışta göze çarpan ilk farkı WPF formun en köşe noktasından başlıyor oluşudur. Label kontrolü en köşe noktadan bir boşluk mesafede metinleri göstermektedir. Kullanımda olmasa da metinleri girerken XAML kod tarafında ufak bir değişiklik ile metinleri girmek gerekmektedir. Label kontrolünden metinleri Content özelliği ile girerken AccessText kontrolü ile Text özelliği ile girmemiz gerekmektedir.

<AccessText Text="T_urhal Temizer AccessText"/>

İki kontrolün klavyeden alt karakterine basılması sonucunda aldığı ekran görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.



FlowDocument

Flow Document kontrolü WPF ile gelen en büyük yeniliklerden biridir. Biraz önce bahsettiğimiz metin girme kontrolleri temel olarak uzun olmayan metinlerin girilmesinde kullanılmaktadır. Fakat paragraflarca metinlerin uygulamamıza eklenmesini istediğimizde o kontroller yeteri verimi verememektedir. Bu durumda bizlerin yapması gereken satır sonlarına geldiğinde düzenli olarak bir alt satıra geç, kullanıcı yazıyı büyütmek ve küçültmek istediğinde olabilmesi için kontroller yaz ve bunun gibi daha birçok işlemi yapmamız gerekmekteydi. Bunun yerine FlowDocument kontrolü kullanarak daha uygulamanın temellerinden karşılaşacağımız bir çok sorunu halletmiş oluruz.

Ayrıca ufak bir noktaya değinmek gerekirse, WPF form ile hazırlanmış uygulamalarda içerikleri gösterirken verilerin XML ile birlikte XPS (XML Paper Specifition) belgelerden çekildiğinden de bahsedilmektedir. Peki bu XPS doküman nedir? Şubat ayı itibari ile değiştirilemez doküman kategorisinde PDF ‘in yerine standart olarak kabul edilmiş bir belge türüdür. Kabul esnasında PDF ‘in kabul oranına nazaran çok daha yüksek bir oranla kabul edilmiştir. Belgeleri göstermek için internet tarayıcıları kullanmakta ve kullanımında kullanıcılara sunduğu işlemleri Flow Document ile gerçekleştirmektedir. Ayrıca Windows Vista ile hazırlanan belgeler XPS ile ve bu işletim sisteminin çıkması ile yaygınlaşmıştır. Microsoft ürünü olmakla birlikte diğer yazılım ve bilişim firmalarının da istediği bir belge standardıdır. Yalnızca lisans alım aşamasında Microsoft ‘un diğer firmalardan daha aktif davranmasından ötürü kendi bünyesine dahil etmedir.

XPS kullanımı esnasında API olarak System.IO.Packaging dönüşümünü kullanmaktadır. Daha ayrıntılı bilgi edinmek için ise http://www.microsoft.com/xps adresinden yararlanabilirsiniz.

FlowDocument oluştururken nasıl bir yol izlememiz gerektiğini örnek üzerinden anlatacağız. Bu işlem için <FlowDocument> kontrolü ve her paragraf için <Paragraph> üyesini kullanmamız gerekecektir.

<FlowDocument>
    <Paragraph FontSize="22">Text ile FlowDocument</Paragraph>
    <Paragraph FontSize="30">Flow Document</Paragraph>
    <Paragraph>Flow Document kontolü WPF ile …. </Paragraph>
    <Paragraph>…</Paragraph>
    <Paragraph>..</Paragraph>
</FlowDocument>



Flow Document kontrolünü kullanarak aramadan, boyut arttırmaya kadar birçok işlemi bir arada yapmamıza olanak tanınmaktadır. Bu işlemler esnasında yazı stillerinden sağa ve sola dayalı olması yazılar büyüdüğünde formumuza göre otomatik olarak şekillendirilmesi gibi bir çok özelliği otomatik olarak yapmaktadır.



Flow Document ile kullanabileceğimiz blokları aşağıdaki gibi listeleye biliriz.

Blok Kullanımı
Paragraph XAML kod bloğundan FlowDocument kontrolüne metin eklememize olanak tanır. Eklemiş olduğumuz metinler basit metinler olmalıdır. Sınırsız sayıda kullanılabilir. Diğer bloklar ile iç içe kullanılabilmektedir.
Section Diğer bloklara çeşitli özellikler atanmasına yarar. Diğer bloklara belirginlik, arka plan, yazı rengi ve buna benzer özellikleri belirlenmesinde yarar. Taglar içerisinde yazı metin yazılamaz. Paragraph gibi metin bloklarını kapsayacak biçimde tanımlanabilir.
List Listeleme yapılması için sıralı numara, roma rakamı, kalın nokta gibi standart listeleme simgelerinin kullanılmasına olanak tanır.
Table Belgelerde tablo ile gösterime ihtiyaç duyulduğunda kullanılmaktadır.
BlockUIContainer FlowDocument içerisine son kullanıcılara hitaben resim, video, buton ve üç boyutlu nesneler eklenmesine olanak tanır.

FlowDocument içerisinde kullanılabilecek blokların hepsinin ortak biçimde kullanıldığı bir örnek hazırlayalım. Örneğimizde başlığın arka plan rengi, listeli metin, BlockUIContainer ve tablo bulunacaktır.



XAML kod
<Window x:Class="mak43.Window8"
    xmlns="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml/presentation"
    xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"
    Title="Flow Document">
    <!--Kapsamlı örnek-->
    <FlowDocument>
        <Section LineHeight="2" Foreground="White" Background="Black">
            <Paragraph FontSize="22">Windows Presentation Foundation</Paragraph>
            <Paragraph FontSize="30">Kısa Açıklamalar</Paragraph>
        </Section>
    <Paragraph>WPF: Ön plana çıkan özellikleri</Paragraph>
        <List>
            <ListItem>
                <Paragraph>Uygulama ile uyumu</Paragraph>
            </ListItem>
            <ListItem>
                <Paragraph>Çözünürlüğe bağımlılığı</Paragraph>
            </ListItem>
            <ListItem>
                <Paragraph>Donanımlar ile uyumu</Paragraph>
            </ListItem>
            <ListItem>
                <Paragraph>Bildirimli programlama</Paragraph>
            </ListItem>
            <ListItem>
                <Paragraph>Özelleştirelebilir zengin kontroller</Paragraph>
            </ListItem>
        </List>
        <BlockUIContainer>
            <Viewbox>
                <StackPanel Orientation="Horizontal">
                    <Image Source="yapi.jpg" Margin="5"/>
                    <TextBlock VerticalAlignment="Center" Width="100" TextWrapping="Wrap">
                        .Net Framework 3.0 teknolojisinden bulunanlar.
                    </TextBlock>
                </StackPanel>
            </Viewbox>
        </BlockUIContainer>
        <Paragraph>
            .Net 3.0 yapısının tablo ile gösterimi
        </Paragraph>
        <Table CellSpacing="5" Padding="15" FontFamily="Segoe UI">
            <Table.Background>
                <LinearGradientBrush>
                    <GradientStop Color="Yellow" Offset="0"/>
                    <GradientStop Color="Orange" Offset="1"/>
                </LinearGradientBrush>
            </Table.Background>
            <!-- dört sütün oluşturuluyor: -->
            <Table.Columns>
            <TableColumn/>
            <TableColumn/>
            <TableColumn/>
            <TableColumn/>
            </Table.Columns>
            <!-- üç satır oluşturuluyor: -->
            <TableRowGroup>
                <TableRow>
                    <TableCell ColumnSpan= "4" TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">.NET Framework 3.0</Paragraph>
                    </TableCell>
                </TableRow>
                <TableRow>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center" LineHeight="70">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">WPF</Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">WCF</Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">WF</Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">WCS</Paragraph>
                    </TableCell>
                </TableRow>
                <TableRow>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">ADO.NET</Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">ASP.NET
                        </Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">Windows Forms</Paragraph>
                    </TableCell>
                    <TableCell BorderBrush="Black" BorderThickness="2" Background="LightGray"
                        TextAlignment="Center">
                        <Paragraph FontWeight="Bold">...</Paragraph>
                    </TableCell>
                </TableRow>
            </TableRowGroup>
        </Table>
    </FlowDocument>
</Window>

Oluşturmuş olduğumuz uygulamanın boyutlarını değiştirdiğimiz taktirde uygulamamızın içerisinde yer alan metinlerde otomatik olarak şekillenecektir.

Span

Yazı stillerinde anlatırken altı çizili, kalın, yassı yazıların nasıl oluşturulacağından ayrıntılı bir biçimde değinmiştik. FlowDocument ile bu özellikler kullanılmak istendiğinde nasıl bir kullanım izleneceğine değinmeye çalışalım. Yazı ile anlatırken TextBlock kontrolü içerisinde nasıl kullanılacağından değinmeye çalışmıştık. Şimdi ise Paragraph bloğu arasında kullanacağız.

XAML Kod
<FlowDocument>
    <Paragraph>
        <Bold>Kalın</Bold>
        <Italic>Yassı</Italic>
        <Underline>Altında</Underline>
        <Hyperlink>Link</Hyperlink>
        <Span BaselineAlignment="Superscript">SıuperScript</Span>
        <Span BaselineAlignment="Subscript">SubScript</Span>
        <Span>
            <Span.TextDecorations>
                <TextDecoration Location="Strikethrough"/>
            </Span.TextDecorations>
            Strikethrought
        </Span>
    </Paragraph>
    <Paragraph>
    a
    <Bold>b
        <Italic>c
            <Underline>d
                <Hyperlink>e</Hyperlink>
            f</Underline>
        g</Italic>
    h
    </Bold>
    i
    </Paragraph>
</FlowDocument>



Sabit Bloklar

FlowDocument içerisine yerleştirmiş olduğumuz resim, videoların blok içerisinden nerede duracağını belirlememize olanak tanırlar. Sayfanın boyutunun değişmesi sonucunda oluşan görüntü bozukluklarını ortadan amaçlar. Ufak bir örnek ile nasıl kullanıldığına göz atalım.

<FlowDocument>
    <Paragraph FontSize="22">Windows Client</Paragraph>
    <Paragraph FontSize="30">WPF 'in Form Dünyasındaki Yeri</Paragraph>
    <Paragraph>
        <Figure Width="130">
            <BlockUIContainer>
                <Image Source="Turhal11.jpg"/>
            </BlockUIContainer>
        </Figure>
        Windows Presentation Foundation …
    </Paragraph>
    <Paragraph>Windows Form …</Paragraph>
    <Paragraph>…</Paragraph>
    <Paragraph>…</Paragraph>
    <Paragraph>…</Paragraph>
    <Paragraph>
        Tabii bu yalnızca bir görüş. Bize doğrusunu zaman gösterecektir.
    </Paragraph>
    <Paragraph>
        <Bold>Turhal Temizer</Bold>
    </Paragraph>
</FlowDocument>



FlowDocument ‘e eklemiş olduğumuz resim varsayılan olarak formun ilk sütununun sağ köşesine eklenmiştir. Eğer biz resmin yerine değiştirmek istiyorsak yapmamız gereken VerticakAnchor ve HorizontalAnchor değerlerini belirlemek olacaktır. Örnekler ile sonuçlarına göz atalım.


HorizontalAnchor="ColumnLeft"


HorizontalAnchor="PageCenter"


HorizontalAnchor="PageRight" ve VerticalAnchor="PageTop"

FlowDocument Görüntüleme

FlowDocument ile açıklamaları anlatırken hazır kontrolün özelliklerini kısıtlayabileceğimizden de bahsetmiştik. Uygumalarımızın sağ alt köşesinde görüntüleme ile ilgili üç adet seçenek çıkmaktadır. Eğer geliştiriciler isterse bu üç kontrolden herhangi birini XAML kod bloğunda FlowDocument tagından önce yazarak varsayılan olarak uygulatabiliriz ve değiştirilmesini engelleyebiliriz.

Görüntüleme ile ilgili üç seçeneğin ne işe yaradığını aşağıdaki tabloda ayrıntılı bir biçimde öğrenebilirisiniz.

Görütüleme Görevi
FlowDocumentScrollViewer Belgelerin web sayfalarında veya MS Word ‘de olduğu gibi aşağı yukarı kaydırma çubuğu ile hareketlenebilmesini sağlar.
FlowDocumentPageViewer MS Word ‘de tam ekran belgeleri okurken gözlemlenen yapının aynısı çalıştırılır.
FlowDocumentReader Diğer iki görüntülemenin özelliklerinin birleşimi biçimindedir. Kullanıldığı taktirde diğerlerinden farklı olarak arama çubuğuda aktif olmaktadır.
Görüntülemeler sonucunda aşağıdaki gibi sonuç alırız.

<FlowDocumentScrollViewer>
    <FlowDocument>
        ………………………
    </FlowDocument>
</FlowDocumentScrollViewer>



<FlowDocumentPageViewer>
    <FlowDocument>
        ………………………
    </FlowDocument>
</FlowDocumentPageViewer>



<FlowDocumentReader>
    <FlowDocument>
        ………………………
    </FlowDocument>
</FlowDocumentReader>



Dipnot Ekleme

FlowDocument ile hazırlanmış uygulamalara göz attığımızda dipnot ekleme gibi seçeneklerin bulunduğunu gözlemleriz. WPF, FlowDocument kontrolünde kullanabilmemiz için dipnot ekleme ve önemlilik belirleme gibi kontrolleri bizlere sunmuştur. Özellikleri kullanabilmemiz için Annotation sınıfını kullanabilmemiz gerekmektedir. Bunun için ise System.Windows.Annotations isim alanının uygulaya eklenmesi gerekmektedir. Dipnot işlemleri esnasında aşağıdaki kontrolleri kullanabilmemiz mümkündür.

Komut Kullanımı
CreateTextStickyNoteCommand Eklenmesi durumunda seçili metnin üzerine gelindiğinde yazı olarak not eklenmesini sağlar.
CreateInkStickyNoteCommand Eklenmesi durumunda seçili metnin üzerine gelindiğinde çizerek not eklenmesini sağlar.
DeleteStickyNoteCommand Etiket olarak eklenen dipnotları silmeyi sağlar.
CreateHighlightCommand CreateHighlightCommand
ClearHighlightCommand Renklendirilmiş metnin temizlenmesini sağlar.

Yukarıdaki komutları kullanarak FlowDocument uygulamamızı özelleştirelim.

Uygulamamıza başlarken ilk yapacak olduğumuz işlem System.Windows.Annotations isim alanını eklemek olacaktır.



Daha sonrasında ise aşağıdaki XAML kodları ekliyoruz.

XAML kod
<Window x:Class="mak43.Window10"
    xmlns="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml/presentation"
    xmlns:x="http://schemas.microsoft.com/winfx/2006/xaml"
    xmlns:a="clr-namespace:System.Windows.Annotations;assembly=PresentationFramework"
    Title="Dipnot" Initialized="Window_Initialized" Closed="Window_Closed">
    <StackPanel>
        <StackPanel Orientation="Horizontal">
            <Label>Dipnot Kontrolleri</Label>
            <Button Command="a:AnnotationService.CreateTextStickyNoteCommand"
                CommandTarget="{Binding ElementName=reader}">Yazılı Not</Button>
            <Button Command="a:AnnotationService.CreateInkStickyNoteCommand"
                CommandTarget="{Binding ElementName=reader}">Çizimli Not</Button>
            <Button Command="a:AnnotationService.DeleteStickyNotesCommand"
                CommandTarget="{Binding ElementName=reader}">Not sil</Button>
            <Button Command="a:AnnotationService.CreateHighlightCommand"
                CommandTarget="{Binding ElementName=reader}" >Üstünü çiz</Button>
            <Button Command="a:AnnotationService.ClearHighlightsCommand"
                CommandTarget="{Binding ElementName=reader}">Üstünü temizle</Button>
        </StackPanel>
        <FlowDocumentReader x:Name="reader">
            <FlowDocument>
                <Paragraph FontSize="22">Windows Client</Paragraph>
                <Paragraph FontSize="30">WPF 'in Form Dünyasındaki Yeri</Paragraph>
                <Paragraph>
                    <Figure Width="130" HorizontalAnchor="PageRight" VerticalAnchor="PageTop">
                        <BlockUIContainer>
                            <Image Source="Turhal11.jpg"/>
                        </BlockUIContainer>
                    </Figure>
                    …
                </Paragraph>
                <Paragraph>…</Paragraph>
                <Paragraph>…</Paragraph>
                <Paragraph>…</Paragraph>
                <Paragraph>…</Paragraph>
                <Paragraph>…</Paragraph>
                <Paragraph>
                    <Bold>Turhal Temizer</Bold>
                </Paragraph>
            </FlowDocument>
        </FlowDocumentReader>
    </StackPanel>
</Window>

C# kod
using System;
using System.IO;
using System.Windows.Annotations;
using System.Windows.Annotations.Storage;
using System.Windows;

namespace mak43
{
    public partial class Window10 : Window
    {
        FileStream stream;
        public Window10()
        {
            InitializeComponent();
        }
   
        private void Window_Initialized(object sender, EventArgs e)
        {
            //dipnotlar yükleniyor ve aktif yapılıyor.
            AnnotationService service = AnnotationService.GetService(reader);
            if (service==null)
            {
                stream = new FileStream("yedek.xml", FileMode.OpenOrCreate);
                    service = new AnnotationService(reader);
                AnnotationStore store = new XmlStreamStore(stream);
                store.AutoFlush = true;
                service.Enable(store);
            }
        }

        private void Window_Closed(object sender, EventArgs e)
        {
            //silinyor ve kaydediliyor.
            AnnotationService service = AnnotationService.GetService(reader);
            if (service!=null && service.IsEnabled)
            {
                service.Disable();
                stream.Close();
            }
        }
    }
}

Uygulamamızı derlediğimiz zaman sonuç ise aşağıdaki gibi olacaktır.



Sonuç oldukça başarılı. WPF ile FlowDocument ‘i kullanarak uygulama geliştirmenin ne kadar kolay yapıldığını gözlemlemiş olduk. Artık bizde birkaç haftalık çalışma ile kolayca bir New York Times Reader yapabiliriz.

Yazımızı sonuna gelmiş bulunuyor. Bu yazıda nelere değindiğimize kısaca açıklamak gerekirse, ilk olarak neden bu yazıyı yazacağımızı açıkladık, sonrasında yazı ve metin ile ilgili işlemleri ayrıntılı bir biçimde incelemeye çalıştık. Son olarak da FlowDocument kontrolünü inceleyerek WPF ile yapılmış Reader uygulamalarına benzer bir uygulama geliştirdik.

Eğer ki bizlerde kendimiz için Reader uygulaması geliştirmek istersek bunu nasıl yapabiliriz?” diye kafanıza soru takılabilir. Onu da kısaca açıklamak gerekirse, yukarıda değindiğimiz konular sizin bir Reader yapmanıza yetecek düzeydedir. Fakat verilerinizi elle değil de dinamik olarak dışarıdan alacağınız için bu yazıları ya XML ‘de tutmalı ya da veri tabanından çekmelisinizdir. Bu işlem için web servis oluşturmalı ve ulaştığınız içerikleri uygulamada kullandığınız kontrollere bind (bağlamak) etmeniz gerekecektir. Daha sonrasında ise gerçek bir Reader uygulamasına sahip olmuş olacaksınız.

Windows Presentation Foundation ile Data Binding işlemleri nasıl yapılıyor?” diye kafanızda bir soru var ise daha önce yayınlanmış olan makaleyi okuyabilirsiniz.

Umarım yararlı olmuştur.

Yazımızda değinmiş olduğumuz uygulamanın kaynak kodlarına linkten erişebilirsiniz.
turhal.temizer@csharpnedir.com