Ana içeriğe atla

TS EN ISO 9241-151 - İnsan Sistem Etkileşiminin Ergonomisi


TS EN ISO 9241-151
(İNSAN - SİSTEM ETKİLEŞİMİNİN ERGONOMİSİ)
Web kullanıcı arayüzü geliştirilmesinde en önemli hedef, arayüzünü, engelli kişilerde dâhil mümkün olan en geniş kullanıcı yelpazesinin erişimine açık hale getirmektir. Web kullanıcı arayüzlerinin erişilebilirliği bakımından da önemli olmasına rağmen, erişilebilirliği etraflı bir şekilde kapsamayı hedeflememektedir.

Web kullanıcı arayüzleri tasarımının aşağıda belirtilen yönlerine odaklanır:
  • Üst düzey tasarım kararları ve tasarım stratejisi,
  • İçerik tasarımı,
  • Gezinme ve arama,
  • İçerik sunumu.

Kullanıcı arayüzü için web uygulamaları; kamuoyu bilgilendirme web siteleri, elektronik ticaret uygulamaları, intranet uygulamaları, konuma uyarlanır servisler ve diğer birçoğu gibi, geniş bir spektrumdaki amaçlara hizmet eder. Bu yüzden, geliştirilecek olan web uygulamalarının amacı ve stratejik hedefinin açık bir şekilde tanımlanması, üst düzey tasarım kararıdır.
Web kullanıcı arayüzünün kavramsal bir modeli, içerik ve gezinme yapısının tanımlanmasında önemli bir esastır. Böyle bir kavramsal model, konu hiyerarşisi gibi mevcut bilgi yapıları ile beraber muhtemel kullanıcıların görevleri ve zihinsel yapılarının analizi ile de geliştirilebilir. Web sitesinin içeriği, sitenin amacı ve kullanıcının tipik bilgi ihtiyaçları bakımından yeterli ölçüde olmalıdır.
Gezinme, bir web kullanıcı arayüzünde, sistemin o anda görünen çıktısından bir diğerine hareket etmek için kullanıcının icra ettiği faaliyetleri içerir. Arama, gezinmenin aksine arama fonksiyonları, içeriğin geri getirilmesi şartıyla içeriğe doğrudan erişim sunar. Gezinme ve arama çoğu zaman kombine olarak kullanılır.
Gelişen içerik nesnelerinin sunumlarından bağımsız olması tavsiye edilir. Web sayfalarının tasarımında, insan algılamasının genel prensipleri dikkate alınmalıdır. Sayfa tasarımı hususlarında; sayfa düzeni, başlık bilgisi, görselleştirmeler, uygun sayfa uzunlukları, renk düzeni ve çerçevelerin kullanımı dikkatli bir şekilde oluşturulmalıdır. Kullanıcılar için bağlantı tasarımları olmazsa olmazlardandır. Bağlantılar, kullanıcılar tarafından kolaylıkla tanınabilir olmalıdır. Bağlantılar kullanıcıya vurgulanmalıdır.
Web kullanıcı arayüzü, farklı kullanıcı gruplarının ilgili karakteristiklerini dikkate alır şekilde tasarlanmalıdır.

STANDARTLAR
ISO bünyesinde standard çalışmaları yürüten 187 Teknik Komite , 552 Alt Komite ve 2100 Çalışma Grubu vardır. 31/Aralık/2000 itibarıyla, ISO'nun yayınladığı 13025 Uluslarlarası standart ve standart niteliğinde doküman bulunmaktadır. ISO bünyesinde her ülkeyi bir kurum temsil eder. Türkiye'yi ISO'da Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsil etmektedir. TSE, 1955 yılından beri üyesi olduğu ISO'nun 35 Teknik Komitesi ile 89 Alt Komitesi'nin asal üyesidir.

Standartlar Niçin Önemlidir?
Standart serisi, Toplam Kalite Yönetimi' nin satın alınan malzeme kaliteli olmadıkça, kalite de mükemmelliğe ulaşmak imkansızdır. Bu standartlar, firmanın kalite yönetim sistemlerinin kalitesini ölçmek ve bu yolla müşterilerine kalite güvencesi vermek amacına yöneliktir. Bu standart, kalite ile ilgili tüm problemleri çözmez, neyin yapılacağını değil, nasıl yapılacağını söyler ve bunlara ilaveten, etkin bir kalite yönetim sistemi için minimum şartları belirtir.

TSE K 194 , WCAG VE  ISO/IEC 40500:2012
(WEB İÇERİĞİ KULLANILABİLİRLİK STANDARTLARI VE KRİTERİ)
Web içeriği kullanılabilirlik kriteri, Web içeriğinin engelli insanlar için nasıl daha kullanılabilir yapılabileceğini açıklamaktadır. Kullanılabilirlik, görsel, işitsel, fiziksel, konuşmayla ilgili, bilişsel, dille ilgili, öğrenmeyle ilgili ve nörolojik engelleri içeren geniş bir yelpazedeki engelleri kapsamaktadır. Bu kriter, geniş bir yelpazedeki hususları kapsamakla birlikte, engellerin tipi, derecesi ve bileşimi bakımından tüm engellilerin ihtiyaçlarına yönelik değildir. Bu kriter aynı zamanda, Web içeriğini yaşlanmaya bağlı olarak yetenekleri değişen yaşlı bireyler için daha kullanılabilir hale getirmekte ve genel olarak çoğu yerde kullanıcılar için kullanılabilirliği artırmaktadır.

Web içeriği kullanılabilirlik kriteri, günümüzdeki ve gelecekteki farklı Web teknolojilerinde yaygın olarak uygulanmak üzere ve otomatik test ve insanlar tarafından yapılan değerlendirmenin bir bileşimi ile test edilebilir şekilde geliştirilmiştir.

Prensipler - En üstte Web kullanılabilirliği için temel teşkil eden dört prensip mevcuttur: algılanabilirlik,
çalıştırılabilirlik, anlaşılabilirlik ve dayanıklılık.
Başarı kriterleri - Her bir ana esas için, gereklilikler ve uygunluk testinin gerekli olduğu, tasarım
spesifikasyonu, satın alma, düzenlemeler ve sözleşmeli anlaşmalar gibi yerlerde Web içeriği kullanılabilirlik kriterinin kullanılmasına olanak tanımak için test edilebilir başarı kriterleri verilmiştir. Farklı grupların ve farklı durumlardaki ihtiyaçların karşılanması maksadıyla üç seviyede uygunluk tanımlanmaktadır: A (en düşük), AA ve AAA (en yüksek).

A düzeyindeki isterler genel olarak daha çok kitleye hitap eder ve kullanıcılar açısından algılanabilirlik, çalıştırılabilirlik, anlaşılabilirlik ve dayanıklılık prensiplerinde belli bir kalitenin sağlanmasını hedefler. AA ve AAA düzeyleri daha özel durumlar ve şartlarda kullanıcılar için algılanabilirlik, çalıştırılabilirlik, anlaşılabilirlik ve dayanıklılık prensiplerinde daha üst seviyeyi hedefler ve Web Sayfaları için daha detaylı özellikleri ve teknolojileri gerektirir.

A düzeyi: Web sayfası, A düzeyinde (asgari uygunluk düzeyi) uygunluk için, tüm A düzeyi başarı kriterlerini karşılar ya da uygunluk sağlayan alternatif bir model sağlanır.
AA düzeyi: Web sayfası AA düzeyinde uygunluk için, tüm A düzeyi ve AA düzeyi başarı kriterlerini karşılar ya da AA düzeyinde uygunluk sağlayan alternatif bir model sağlanır.
AAA düzeyi: Web sayfası AAA düzeyinde uygunluk için, tüm A düzeyi, AA düzeyi ve AAA düzeyi başarı kriterlerini karşılar ya da AAA düzeyinde uygunluk sağlayan alternatif bir model sağlanır.
Not 1 - Sadece ifade edilen düzeylerde uygunluğa ulaşılabilse de, Web tasarımcılarının ulaşılan uygunluk seviyesinin ötesindeki tüm düzeylerden başarı kriterlerinin karşılanmasına yönelik olarak sağlanan herhangi bir ilerlemeyi bildirmeleri (uygunluk iddialarında) teşvik edilir.
Not 2 - AAA düzeyinde uygunluğun genel bir politika olarak Web sitelerinin tamamı için gerekli olması
tavsiye edilmemektedir, çünkü bazı içerikler için AAA düzeyindeki başarı kriterlerinin yerine
getirilmesi mümkün değildir.

Web içeriğinin nasıl daha kullanılabilir yapılabileceği hakkında kılavuzluk sağlanması için kriter
katmanlarının (prensipler, ana esaslar, başarı kriterleri ve yeterli ve tavsiye niteliğindeki teknikler) tamamı bir arada çalışır. Web tasarımcıları, mümkün olan en geniş yelpazedeki kullanıcıların ihtiyaçlarına cevap verebilmek maksadıyla, tavsiye niteliğindeki teknikler dâhil olmak üzere, uygulayabilecekleri tüm katmanları incelemeleri ve uygulamaları için teşvik edilmektedir.

Tarayıcılardaki kullanılabilirlik özellikleri ve diğer kullanıcı temsilcilerinin yanı sıra, kullanıcıların yardımcı teknolojileri tarafından desteklenmelidir.
-Sesli açıklamalar,           -Yanma sönmeler,       -Metin blokları,
-Alt yazılar,                     -Konuşma dili,             -İşaret dili,
-Kırmızı parlamalar,        -Girdi hataları,            -Yazı tipi ve boyutu,
-Kayan yazı,                  -Jargon,                       -Logolar

Bu belgelendirme kriteri, ISO/IEC 40500:2012 Information technology ve WCAG 2.0 (Web Content  Accessibility  Guidelines - Web içeriği) esas alınarak hazırlanmıştır.


KOLAY ERİŞİLEBİLİR WEB SAYFALARI HAZIRLAMAK İÇİN İPUÇLARI.

Detaylı Yönergeler ve Denetim Listesi için: www.w3.org/WAI
Resimler ve canlandırmalar (animasyonlar) . Her bir görsel öğenin işlevini açıklamak için “alt” özniteliğini kullanınız.
Resim haritaları. İstemci-tarafı haritası ve aktif bölgeler için metin kullanınız.
Çoklu ortam (multimedya). İşitsel öğeleribaşlıklar ve yazılı döküm, görsel öğeleri ise açıklamalarla destekleyiniz.
Hipermetin bağlantıları . Kontekstten bağımsız okunduğu zaman da anlamlı olabilecek metinler kullanınız. Örneğin,
 “buraya tıkla” metnini kullanmaktan kaçınınız.
Sayfa düzenlemesi . Tutarlı bir yapı oluşturunuz; başlıklar ve listelere yer veriniz. Biçem (stil) ve sayfa düzenlemesi için
mümkün ise CSS kullanınız.
Grafik ve çizelgeler . Özetleyiniz veya “longdesc” özniteliğini kullanınız.
Betikler (Script), uygulamacıklar (applet) ve uyumlu ekler . Hareketli kısımların desteklenmediği veya erişilemez olduğu
durumlar için alternatif içerik sağlayınız.
Çerçeveler . “noframes” seçeneğini tercih ediniz ve anlamlı başlıklar kullanınız.
Tablolar . Satır satır okunabilecek şekilde hazırlayınız. Özetleyiniz.
Çalışmanızı kontrol ediniz . Sayfanın geçerliğini denetleyiniz.


Kaynak:
https://www.tse.org.tr/tr/icerikdetay/948/3307/insansistem-etkilesiminin-ergonomisi.aspx

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Olasılıksız - Kitap Yorum

Olasılıksız hayatımda okuduğum en iyi kitaptı. Tek çırpıda hiç sıkılmadan, eğlenerek okudum bu kitabı, tavsiyem sizinde okumanız.Kitabın kapağı ve içeriği ile ilgili kısa bilgi aşağıdadır.Olasılık, tahmin, düşünceler, nöbetler, karışıklıklar, ileriyi görebilme zannı, dejavu ve tabii ki olasılıksız şeyler. Bu kelimelerle içli dışlı olabileceğiniz, bütün bu kelimelerin yaşamdaki yerini kavrayabileceğiniz müthiş bir uyarlama.Adam Fawer' ın ortaya çıkardığı bu uyarlama romanın müthiş bir çalışmanın ve araştırmanın sonucu ortaya çıktığının kitabın başından sonuna kadar farkındasınız. Bu uyarlamasını, derin araştırmalarıyla birleştirip romanı tekdüzelikten çıkarıp müthiş bir yere koyduğu için de Fawer' a müteşekkir oluveriyorsunuz. Sıkıcı diye nitelendirebileceğiniz teorik bilgileri bile bir çırpıda okuyuveriyorsunuz. Teorik bilgiler dahi olaylarla sonuna kadar bağlantılı aktarılmış. Tekdüzelikten çıkmış bir roman; olasılıksız. Her an olayın kurgusunun değişmesi olasılık dahilinde. …

.Net 3.5 SP1 – Full Install Packages (Tam Kurulum)

.Net Framework 3.5 SP1 ‘i bilgisayarınıza kurmak istediğinizde normal şartlar altında Microsoft ‘un sitesinde 2.7 mb ‘lik bir dosya indirir ve kurulum işlemlerinizi bu dosya üzerinden yaparsınız. Ancak bu indirmiş oluğunuz dosya yaklaşık 220 mb ‘lik veriyi internetten indirerek kurulum yapmaktadır. İnternet çıkışına izin verilmeyen kurumlar ve kuruluşlar için bu durum bir sıkıntı oluşturmaktadır. Bu sebepten ötürü aşağıdaki link yardımı ile tam yükleme paketini indirdikten sonra hiç internet ihtiyacınız olmadan .Net 3.5 SP1 ‘i kurabilmeniz mümkün olacaktır.Link

Çoklu Dil Desteği – Veri Tabanı Tasarım Örnekleri ile

Zaman içerisinde karşımıza çok farklı projeler gelebilmektedir. Ancak bu projeler içerisinde özellikle de global ölçekli ya da bu ölçekte uygulama geliştiren firmalarda bazı temel gereksinimler sürekli olarak karşımıza çıkabilmektedir. Bu gereksinimlerden biri ve belki de en önemlisi olan çoklu dil desteğinin veri tabanı (DB) katmanında nasıl yapıldığını kısa ve hızlıca inceliyor olacağız.Öncelikle çoklu dil desteği dediğimizde aklımıza gelen ilk çözüm yolu *.resx dosyalarını kullanmak gelmektedir. Ancak bu uzaktan yönetilen ya da anlık olarak metin değişikliği gereksinimi bulunan uygulamalarda bazı ufak problemler çıkartabilmektedir.Ne gibi problemler derseniz; iki grupta inceleyebiliriz. Web projeleri ve windows üzerinde çalışan projeler.Web projelerinde IIS üzerinde yer alan bir *.resx dosyasını değiştirdiğinizde son kullanıcı tarafında etkisi hemen görülmeyebilir. Cache mekanizmaları sebebiyle ortalama 15-30 dakika arasında bir görüntüleme süre farkı ile karşılaşabiliriz. Faha köt…